Arhiva

U radu se razmatraju objekti kulture u Jugoslaviji, koji su nastali kao odraz koncepata i ciljeva (nove) jugoslovenske kulture, u složenom društveno-političkom kontekstu jugoslovenske socijalističke zajednice. Rad polazi od pretpostavke da je karakteristični tip – dom kulture, postao osnovna jedinica razvoja infrastrukturne mreže kulture, i izdvojio se kroz svoje specifične, gotovo autohtone, modalitete. Ovi modaliteti predstavljaju posebne iskorake u okviru tipa, po pitanju programske koncepcije, svojih višestrukih društveno-političkih funkcija i težnje da se posebnosti jugoslovenskog kulturnog projekta posebno reprezentuju u arhitekturi. Široko postavljena ravan jugoslovenske kulture otvorila je jednako veliko interpretativno polje arhitekture, kroz koju se dodatno podcrtavalo pripadanje (avangardnom) evropskom kulturnom prostoru. Ova arhitektonska dela, bilo da se radi o konkursnim rešenjima, ili izvedenim objektima, sublimiraju novouspostavljene društvene vrednosti, kroz kreativna programska i vizuelna istraživanja društvene stvarnosti i njenih refleksija na arhitekturu. Raznovrsni pristupi autora, koji su se kretali na relaciji eksperiment – društvena realnost, ostavili su za sobom autentična i slojevita dela i projekte, koja su paradigmatska za razumevanje odnosa društveni kontekst – kultura – arhitektura.

Iako je ideja o nastanku prve turističke agencije u Jugoslaviji postojala još sredinom 19. veka, bilo je potrebno više od 60 godina da se 1923. godine u Beogradu osnuje prva turistička agencija, „Putnik”. Nastanak turističke agencije inicirao je brojna putovanja, kako domaćih, tako i stranih turista na prostore nekadašnje Jugoslavije. Najpopularnije destinacije u Jugoslaviji u prvoj polovini 20. veka bile su južna Srbija, Slovenija i Jadran. Tokom 1930. godine poslovanje „Putnika” obeležila su krstarenja, ali i putovanja na tematske izložbe u Pariz, London, Nicu, kao i otvaranje velikog broja poslovnica u različitim gradovima u zemlji i inostranstvu. Do početka Drugog svetskog rata, odigrali su se značajni događaji koji su uticali na razvoj putovanja u Jugoslaviji: štampanje plakata, postera, brošura, promocije destinacija, otvaranje Sajma u Beogradu, izrada prvog turističkog filma u boji. Nakon Drugog svetskog rata koji se veoma loše odrazio na turizam u celom svetu, pa i Jugoslaviji, nastao je period obnove zemlje i zlatno doba turizma Jugoslavije koje po broju turista, njihovih noćenja i prihoda od turizma nikada nije premašeno. Nastanak agencijske delatnosti u Jugoslaviji doprineo je stvaranju kulture putovanja koja je imala višestruke koristi kako za putnike, tako i za domaćine, ali i za društvo u celini.

Uvidom u politički, sociološki i kulturni diskurs jugoslovenske prakse, istraživanje ima za cilj da pokaže na koji način upravljanje kulturalnom izvedbom u funkciji ideološkog aparata zavisi od aktuelnih javnih i kulutrnih politika. Analiza međusobne sprege i „prelivanja” javnih politika, njenih organizacionih nosilaca i simboličkog ekvivalenta transponovanja političke stvarnosti kroz formu kulturalnih izvedbi/sletova pokazaće sličnosti i razlike u konceptu upravljanja ideološkim projektom u različitim istorijskim periodima Jugoslavije. Zadatak istraživačkog procesa (koji obuhvata empirijsku metodu studije slučaja na primeru kulturalnih izvedbi/sletova u periodu Kraljevine Jugoslavije) jeste opisivanje postojećih oblika i metoda organizovanja državnog scenskog spektakla, odnosno opšte razumevanje pojave i nivoa upravljanja kulturalnim izvedbama u funkciji javnih politika.