Arhiva

Rad se bavi tematskim i identitetskim aspektima savremene domaće proze i vidovima njenog vezivanja za Jugoslaviju kao iskustveni i kulturni fenomen. U postjugoslovenskom narativu pojam Jugoslavija može da posluži kao okidač nostalgije, pokretač motivacije i karakterizacije junaka, ključ za ulazak u repozitorijum sećanja, ali dobrim delom i kao metafora odrastanja i sazrevanja: sve to jeste i može da bude predmet analize u savremenom proznom trenutku književnosti koja se piše na srpskom jeziku i objavljuje u Srbiji. U fokusu analize biće romani Tanje Stupar Trifunović i Ivančice Đerić kao jedinstveni primeri razmišljanja o Jugoslaviji u postjugoslovenskim okvirima, ali i prozna dela Mirjane Novaković i Milana Tripkovića koja su više usredsređena na refleksije društvenih anomalija koje se ispoljavaju u periodu tranzicije.

U radu se istražuje karakter jugoslovenske modernosti u socijalističkom periodu viđen kroz prizmu Muzeja savremene umetnosti u Beogradu. Polazeći od predstavljanja tri naročite „posete” ovom muzeju u godinama neposredno nakon njegovog otvaranja, prepoznaju se određene karakteristike jugoslovenske modernosti: kulturna i društvena paradoksalnost, politička i ideološka opravdanost, te individualna i kolektivna zavodljivost. Ove karakteristike se dovode u vezu s opštim društveno-ekonomskim uslovima u Socijalističkoj Jugoslaviji, a polazeći od teze da je Muzej savremene umetnosti svojevrsni generator slike o Jugoslaviji kao modernoj zemlji. Otuda i pretpostavka da tri izabrana „lika”, ogledajući se u inverznom ogledalu Muzeja, mogu pouzdano da svedoče o specifičnostima jugoslovenske modernosti u socijalističkom periodu.

Tema ovog rada je traganje za verifikovanim, vanideološkim značajem i analiza razloga javnog zaborava na događaj, koji je pod imenom „Kongres kulturne akcije u SR Srbiji” održan krajem 1971. godine u Kragujevcu. U radu se polazi od teze da je reč o najvećem skupu iz oblasti kulturne politike u Srbiji u 20 veku. Prva posebna hipoteza je da su razlozi institucionalnog zaborava ideološki, druga da su tzv. „događaji na margini” autohtona pojava i treća da je najprimerenija vrsta zaborava na ovaj događaj – „zaborav kao konfuzna tišina”. Cilj istraživanja je utvrđivanje realne slike o događajima pre, za vreme i posle „Kongresa kulturne akcije”. Metodološki se koristi metoda „usmene istorije” (intervjui sa učesnicima), uz analizu sadržaja sekundarnih izvora.

Položaj žena posle Drugog svetskog rata, u socijalističkoj Jugoslaviji značajno je promenjen. Međutim, uprkos deklarativnoj i ideološkoj jednakosti muškaraca i žena, stvarna ravnopravnost nije postignuta. O tome svedoče i ženski časopisi kao važan deo popularne kulture. Osim funkcije zabave, ženska štampa, a među njom i časopis „Bazar”, imala je ulogu prosvećivanja žena. Pred njih je postavljen zahtev da budu lepe i negovane, a podučavane su i ulogama suprugi, majki, domaćica i tek ponešto radnica. Za njih je bila rezervisana privatna sfera, a javna sfera je ostala muški domen. Ovaj rad pokušava da odgovori na pitanje koliko je popularna kultura u socijalističkoj Jugoslaviji bila liberalna, i da li je ženska štampa promovisala slobode ili je podržavala patrijarhalnu ideologiju. Metodom kvalitativne analize sadržaja prvog broja časopisa Bazar, cilj je da se ispita da li ženska popularna kultura u socijalizmu reprodukuje ustaljene rodne uloge, uprkos formalno pravnim promenama u pravcu emancipacije žena.

U Tršiću se od 1933. godine održava „Vukov sabor” manifestacija posvećena jezičkom reformatoru Vuku Stefanoviću Karadžiću. Kroz period kontinuiranog trajanja Sabora veoma lako pratimo sve kulturne politike kao i ideologije koje su se smenjivale na prostoru Kraljevine Jugoslavije, posleratnih Jugoslavija i Srbije danas. U ovom radu zadržaćemo se na periodu formiranja prvog Republičkog odbora „Vukovih sabora” koji je nastajao krajem 60-ih i početkom 70-ih u jednom od onih prelomnih trenutaka za posleratnu Jugoslaviju. U tom periodu „Vukov sabor” je stekao sve odlike „godišnjeg državno-partijskog rituala”.