Arhiva

Rad se bavi vezom koja se uspostavlja između jezika i ideologije. Ideologija formira (produkuje) označiteljske strukture kojima određuje domene subjektovog djelovanja. Subjekat preuzima označitelj ideologije, interpelirajući se u dati ideološki poredak. Ideologija takođe formira strukture razumijevanja subjekata koje je prethodnom označiteljskom praksom interpelirala. Ideologija tako ustanovljuje obrasce preko kojih koncipira i objašnjava razumijevanje realnosti. Realnost se objašnjava shodno prepoznatljivim shemama definisanim kulturnom tradicijom. Dalje, prepoznaćemo da svaki od ideoloških centara moći (odnosno društvene grupe koja teži određenim ciljevima) formira specifičan diskurs kojim potvrđuju pripadnost datoj interesnoj sferi. Interesna grupa govori na određen način. Na kraju rada prikazaćemo problem simboličke dominacije, kao kulturne (označiteljske) hegemonije koju jedna grupa vrši na drugoj.

Cilj ovog rada jeste da se pozabavi popularnošću neoviktorijanskog žanra u savremenoj književnosti i masovnoj kulturi, te da istraži prirodu takvog fikcionalnog preispitivanja devetnaestog veka. Rad se bavi globalnim razmerama ovog književnog i kulturnog fenomena, budući da on prevazilazi britanske nacionalne okvire i figurira u širem kulturnom kontekstu postmodernizma. Neoviktorijanski tekstovi teže da preispitaju vladajuće predstave o viktorijanskoj epohi i kulturi, te da istraže u kojoj se meri savremene društvene i kulturne pojave mogu tumačiti kao prihvatanje ili odbacivanje viktorijanskih vrednosti. Načini na koje ovi tekstovi pristupaju devetnaestom veku raznovrsni su koliko i reakcije na njih i kreću se od revizionarskih naracija, koje teže da prikažu glasove marginalnih grupa odsutne u kanonskim viktorijanskim tekstovima, do poigravanja konvencijama i ponovnog osmišljanja poznatih zapleta ili likova, uz naglašavanje sopstvene nepouzdane ili konstruisane prirode. Oni nude nove rodne, rasne ili klasne perspektive, te na nov način prikazuju ženske likove, homoseksualne veze ili svet kriminala. Rad ukazuje na čestu upotrebu metafore ogledala u kritičkim i kreativnim tekstovima koji se bave neoviktorijanskim žanrom, ne bi li se pokazalo da taj žanr nije prosta reprodukcija ranijih tradicija i konvencija, već i odraz savremenih društvenih i kulturnih tenzija i dilema, te da su te tenzije i dileme iznenađujuće srodne onima koje su prisutne u viktorijanskom istorijskom i kulturnom kontekstu. Konačno, rad se bavi intertekstualnom prirodom neoviktorijanskih književnih i filmskih tvorevina, procesima adaptacije viktorijanske građe i poigravanja postojećim tekstovima ili likovima, te ishodima tih procesa.

Italijanski grad Trst, kao mesto susreta jezika i kultura i kao mali prostor velikih razlika, pred pisce postavlja izazov multilingvalizma. Romansijer koji je zreli period života i najveći deo spisateljske karijere vezao za ovaj grad na severoistoku Italije, u kome se premrežavaju slovenska, germanska i romanska kultura, istarski Italijan Fulvio Tomica, svojom tematizacijom etničke i jezičke stranosti, nagovestio je karijeru svog znatno mlađeg kolege, Slovenca iz Trsta Marka Sosiča, i stvaranje u pograničnom prostoru koje se odvija u mnogo ugodnijem istorijskom i kulturnom kontekstu. Rad posebnu pažnju posvećuje Sosičevom romanu Balerina, balerina, nedavno prevedenom na srpski jezik, koji svojom specifičnom multilingvalnom matricom razotkriva svu složenost graničnog položaja jedne kulture u eri globalizacije.