Arhiva

Podela kulturnih sadržaja na „više” i „niže”, kao i razlike između etablirane i popularne kulture, predmet su brojnih tumačenja u teorijama kulture. Desničarska kritička misao branila je „pravu” kulturu od sirove kulture nižih društvenih klasa, dok su levičari nalazili pozitivne strane masovne kulture u njenoj demokratizaciji. Pozicija muzike, zahvaljujući globalnom uticaju medija, zauzima visoko mesto u hijerarhiji industrije i tržišta kulture. Opozicioni odnos umetničke i popularne muzike relativizovan je u smislu klasne identifikacije. Ideologija ukusa, koja se takođe tiče posedovanja većeg ili manjeg kulturnog kapitala, prilagodila se zahtevima populizma i tržišta. Pristajanje na ustupke predstavlja svojevrsnu demokratizacijui najelitnijih muzičkih formi kakva je, na primer, opera, a kretanje različitih muzičkih formi po sistemu dvosmernog (više/niže) i kružnog (iz jednog oblika u drugi) obrasca istovremeno predstavlja i otpor i pristajanje u međusobnom susretanju i prožimanju klasične i popularne muzike kako u praksi, tako i u teoriji. Izuzimajući avangardne „ispade” u klasičnoj muzici ili najniže žanrove folka, sve ostale vrste muzike (klasika, džez,rok, pop, etno) našle su neku vrstu balansa u svom odnosu. Tome je uz opštu krizu kritičkog duha, svakako doprineo vrednosni relativizam, kao jedna od bitnih odlika popularne kulture.

U ovom radu po prvi put u nacionalnoj istoriografiji razmatra se ličnost Olge Kešeljević Barbeza, istoričarke umetnosti i glumice. Došavši u Pariz 1936. godine s namerom da doktorira na studijama istorije umetnosti, stupila je ukontakt s krugom jugoslovenskih slikara: Ljubicom Cucom Sokić,Ivanom Tabakovićem, Borom Baruhom, Petrom Lubardom, itd. Tokom Drugog svetskog rata venčala se za Marka Barbeza, mladog intelektualca, osnivača izdavačke kuće LʼArbalète, koja je, između ostalih objavljivala dela Žana Ženea, Antonena Artoa, AlberaKamija, Lane Leklerk, Pola Elijara, Žan-Pol Sartra, FrancaKafke, Borisa Vijana, Dostojevskog, Vilijema Foknera. Na osnovu publikovane prepiske sa Ženeom, mnogobrojnih posveta ispisanih u knjigama koje su bile u vlasništvu porodice Barbeza, Olginih portreta koje su naslikali neki od najznačajnijih srpskih slikara XX veka, svedočanstava naslednika njihovih porodica, pronađenih razglednica i pisama upućenih Nedeljku Gvozdenoviću (u Dokumentaciji Galerije SANU), kao i drugih materijalnih tragova, u ovom tekstu govori se o ulozi koju je Olga Kešeljević imala na kulturnoj sceni Francuske, kao i sponama koje je ostvarila sa srpskim umetnicima čija su se dela nalazila u umetničko jzbirci Barbeza. Istovremeno, na osnovu novih saznanja o porodičnoj zaostavštini stavljenoj na aukcijsku prodaju 2016. godine u Parizu, postavlja se pitanje o dostupnosti dokumentacije i ličnih prepiski sa domaćim umetnicima koji bi unapredili započeto istraživanje.

Nakladnički niz proizvod je različitih razina djelovanja i regulacije književnih, knjižnih, nakladničkih i uredničkih odluka i sadržaja, te kulturalnih procesa povezanih sa čitateljskim praksama, čitateljskim kompetencijama i procesima oblikovanja književne publike. Razlikujemo četiri načela oblikovanja nakladničkog niza: povijesno,uredničko, čitateljsko i paratekstualno. U ovom radu analizirali smonačela oblikovanja nakladničkog niza na primjeru Biblioteke moderneliterature HIT, jedne od sedam beletrističkih nakladničkih nizova objavljivanih u Hrvatskoj između 1968. i 1991. godine. Biblioteka moderne literature HIT (urednik Zlatko Crnković) dominirala je nakladničkom scenom u Hrvatskoj i u Jugoslaviji tokom 1970-tih i 1980-tih u komercijalnom i kvalitetnom smislu

Činjenica da su podeljena mišljenja oko toga da li grafite treba prihvatiti kao savremeni umetnički izraz, ili smatrati njihovo prisustvo u javnim prostorima činom vandalizma, ukazuje na strah od nemogućnosti uspostavljanja kontrole nad porukama koje njihovi autori šalju. Bez obzira na to da li su upisanoj ili likovnoj formi, da li predstavljaju poruku socijalne kritike ili samo ime grafitera, poruke grafita nude jedinstveno značenje. Prateći trag grafita Mačke širokog osmeha, čija je pojava preplavila Pariz tokom društvenih promena početkom ovog veka, francuski reditelj Kris Marker promišlja protestena ulicama Pariza pronalazeći potvrdu slogana iz 1968. da poezija nastaje na ulici. Nastali kao umetnost potrebe, kao jezik onih kojima su bili uskraćeni drugi, konvencionalniji, vidovi izražavanja, grafiti utiču na kolektivno ponašanje ljudi, izvrću njihovu percepciju stvarnosti i upućuju na nov način razmišljanja, poput savesti društva koje je počelo da zaboravlja važne aspekte života. Shvatajući ih kao sredstvo komunikacije, rad se bavi ovim fenomenom analizirajući ga kroz segmente koje svaki čin komunikacije podrazumeva.