Arhiva

Participativne prakse u umetnosti primer su približavanja i drugačijeg povezivanja umetnosti i kulture, odnosno umetnosti i različitih društvenih registara. U ovim praksama se najdirektnije prepoznaje jedno od ključnih obeležja savremene umetnosti, a to je nestajanje vidljivih, opipljivih razlika između umetničkog i neumetničkog delovanja. Participativne prakse preuzimaju socijalne matrice iz različitih društvenih i kulturnih registara s umetničkom namenom i s ciljem uspostavljanja kritičkog odnosa prema društvu, lokalnoj sredini, kulturi, jednom rečju, političkog načina delovanja. Ovakav način funkcionisanja participativnih praksi analiziran je na primeru srpske savremene umetnosti sa kraćim istorijskim osvrtom (avangardna i neoavangardna umetnost) kao i aktuelnim teorijskim određenjima (K. Bišop, B. Groj i N. Burio).

U radu se prezentuju rezultati empirijskog istraživanja sprovedenog 2009. godine, na uzorku od 985 studenata visokih škola strukovnih studija (30), u 28 gradova u Srbiji, sa ciljem utvrđivanja odnosa koji postoje između određenih elemenata socijalnog porekla studenata visokih škola strukovnih studija i njihovih obrazovnih, profesionalnih i životnih aspiracija. Istraživanje je pokazalo da postoji visoka socijalna diferenciranost visokih škola strukovnih studija, odnosno jasno izdvajanje veće zastupljenosti studenata koji su poreklom iz nižih i srednjih društvenih slojeva. U tom smislu, školovanje na visokoškolskom nivou ovoj generaciji mladih ljudi bi trebalo da omogući ne samo sticanje znanja, koje je potrebno za obavljanje složenih poslova, nego i više društvene pozicije u odnosu na generaciju roditelja (radnici) i praroditelja (poljoprivrednici). Utvrđivanje socijalnog porekla poslužilo je kao pledoaje za „otkrivanje” perspektiva i aspiracija studentske omladine u vezi sa njenom budućnošću.

Sredinom 9. veka benediktinski monaški red beležio je uspon u južnoj Italiji. Počev od kraja 8. stoleća Montekasino je bio nosilac kulturnog preporoda, mreža opatija uveliko se proširila na području Beneventa, Apulije, Kampanije, Kalabrije i drugih oblasti, dok su pripadnici ovog reda u evropskim okvirima važili za glasovite misionare, koji su dali veliki doprinos hristijanizaciji mnogih germanskih i slovenskih naroda. Međutim, benediktinci u južnoj Italiji su već neko vreme bili izloženi napadima Saracena i drugih razbojnika koji su ugrožavali i pljačkali njihove manastire, što je kulminiralo osvajanjem Montekasina 883. godine. Zbog učvršćivanja vizantijske vlasti prilike na istočnoj jadranskoj obali delovale su daleko stabilnije i pogodnije za život monaških zajednica. Pored toga, u zaleđu vizantijskih gradova živelo je slovensko stanovništvo koje je već više od dva veka postepeno prodiralo u priobalne zone, polako izgrađujući svoj odnos sa Romanima, žiteljima urbanih sredina. Sloveni su još uvek u velikom broju bili poklonici stare religije ili tek delimično hristijanizovani. Osim što su uživali ugled uspešnih misionara, benediktinci su svoje manastire podizali u seoskoj sredini nadomak glavnih saobraćajnica i gradskih centara, dok se njihov način života uklapao u mentalitet i navike agrarnog društva. Hristijanizovanje slovenskog življa omogućavalo je širenje kulturnih modela iz gradova centara vizantijske uprave, što je prejudiciralo jačanje ideoloških pozicija i učvršćivanje njihove faktičke vlasti. Na drugoj strani, Apostolska stolica je na ovakve poduhvate gledala blagonaklono budući da su benediktinci gotovo neosetno doprinosili snaženju pozicija rimske crkve u Dalmaciji. Benediktinci su ozbiljno pristupali misionarskim poduhvatima, o čemu svedoči i vešt izbor svetačkih kultova, pre svega titulara velikih opatija.

Oslanjajući se na viđenje Mišela Fukoa u kritičkom eseju „Šta je autor?”, u ovom radu se analizira iz čije perspektive i iz ugla koje književne orijentacije, ideologije i istine se oblikuje naracija u romanima Fo DŽ. M. Kucija i Sluškinjina priča M. Etvud. Ovi savremeni nastavci priče o Robinsonu Krusou i sluškinji Vali iz Biblije nastali su usled neshvatljivih ili nedorečenih delova u originalnim tekstovima, i prefigurisani su kako iz ugla autora kao pojedinca, tako i sa stanovišta aktuelnih istina u kulturi i književnosti. Usled implicitnih i eksplicitnih kritika imperijalne i patrijarhalne ideologije, oba romana na početku upućuju na feministički diskurs. Međutim, pojedine scene i ličnosti ukazuju na preispitivanje istina iz postkolonijalne, kao i postfeminističke perspektive. Pored mogućnosti da se istina istakne iz različitih aspekata, u radu se ispituje kako autori pomenutih romana u svojim tekstovima problematizuju i druge (ne)istine u književnosti i kulturi, u prošlosti i sadašnjosti.