Arhiva

U radu se prikazuju i analiziraju novinski tekstovi o Terazijskoj fontani (1927-1947) nastali tokom 1987. i 1988. godine kao istraživanje novinara koje je bilo obilato potpomognuto dokumentima, sećanjima i tumačenjima iz najšire javnosti. Sagledavaju se sa metodološkog stanovišta, od strategije potrage za fontanom preko utvrđivanja činjenica o njoj do vrednovanja, tumačenja u kulturnom kontekstu i pokušaja rekonstrukcije odnosno vraćanja u savremeni život. Sa teorijskog stanovišta, ova potraga objašnjava se kao primer upotrebe baštine u političke svrhe (u cilju promovisanja izmenjene ideologije i nove strategije političkog establišmenta). U konkretnom slučaju, karakteriše je nepoverenje prema institucijama kulture, nauci i pojedinim stručnjacima a služi kao uvod u kasnije (1989) dešavanje naroda na planu čitavog društva. U širem istorijskom kontekstu, shvata se kao jedan u nizu primera karakterističnog odnosa najšire javnosti prema umetnosti i prema nauci, koji otežava uspostavljanje kompetencije istorije umetnosti.

Mnogo nakon postrukturalističke kritike humanističkog subjekta i inherentnih hijerarhijskih binarnih opozita, kada je i sam pojam (subjekat) doveden u pitanje i proglašen mrtvim – pojam subjektiviteta se vraća u okviru teorijskog pravca posthumanizma. Na studiji slučaja Nomadski Feministički Subjekti, u kontekstu drugih posthumanističkih autora, namera ovog rada je da ustanovi koliko i na koji način se, ova formulacija subjektiviteta udaljava od kartezijanske logike. Mapiranjem posthumanističkih teorijskih tendencija u odnosu na koncept nomadskih subjekata, ovaj rad ispituje specifičnosti i razlike u okviru krovnog pojma posthumanizam.

Rad koristi poststrukturalistički pristup rodu Džudit Batler, kao i teoriju kiborga Done Haravej ne bi li osvetlio kritiku heteronormativnosti u romanu kanadske književnice Larise Lai koja proističe iz posthumanih identiteta glavnih junakinja romana. U ovom delu savremene kanadske spekulativne proze uspostavlja se narativni kontinuitet između priče o mitskoj boginji u obliku zmije, njene reinkarnacije u ženu u Kini 19. veka i njenog konačnog otelotvorenja u kiborga u svetu korporatizovane Kanade kasnog 21. veka. Kvir poetika romana prepliće se sa ispitivanjem granice između čoveka, životinje i mašine na više pripovednih nivoa, a neraskidiva veza između dve glavne junakinje (koje su hibridi čoveka, životinje i mašine) objedinjuje sve narativne nivoe i podriva instituciju heteronormativnosti. Značajno je primetiti da ljubavna priča Mirande i Ivi sadrži motiv biotehnologije i predstavlja tehnološka dostignuća kao oruđe u ovoj subverziji, dok autorka tretira biološke kategorije pola i vrste svojih junakinja kao kulturološki i istorijski uslovljene diskurse a ne kao prirodne datosti, čime relativizuje odnos prirode i tehnologije sa posthumanističkog stanovišta. Može se stoga zaključiti da roman istovremeno kritikuje više oblika diskriminacije marginalizovanih identiteta, bilo da su one zasnovane na polu, rodu, rasi ili vrsti, i dovodi u pitanje humanističko gledište sveta koje dodeljuje čoveku (ili, bolje rečeno, muškarcu) priviligovani status u prirodnom poretku i legitimizuje njegovu vlast nad kategorijama definisanim u humanizmu kao njegovo Drugo – priroda, životinje i žena.

Filmska umetnost je anticipirala mnoge transhumanističke ideje koje su tek danas postale aktuelni predmet razmatranja. Sedma umetnost je ukazala na brojne etičke dileme i kontroverze sa kojima se čovečanstvo susreće onda kada se nalazi pred različitim izazovima transhumanizma. U filmskim delima Holivuda to je najadekvatnije prikazano na primeru kiborga. Stvarajući distopijska dela posvećena kiborzima (filmovi, televizijske serije, grafičke novele) i profitirajući na njima, medijska industrija koristi mešavinu radoznalosti i straha koja postoji kod savremenih ljudi koji su suočeni sa ubrzanim razvojem tehnologije koja menja njihovo socijalno okruženje. U samoj socijalnoj realnosti zahvaljujući razvoju tehnologije, kiborg je od medijskog fenomena vremenom postao deo sadašnjosti i neposredne budućnosti. Živimo u vremenu u kojem propitujemo dosadašnje definicije i identitet čoveka pod svetlom novog hibridnog identiteta kiborga kao direktnog spoja čoveka i mašine.

Materijalno i nematerijalno kulturno nasleđe je od strane mnogih turističkih destinacija širom sveta, pa donekle i Srbije, prepoznato kao jedan od najvažnijih elemenata turističke ponude. Kulturni sadržaji omogućavaju jednoj destinaciji prepoznatljivost, diferenciranje i autentičnost u odnosu na sve veću i oštriju konkurenciju. Područje beogradskih prigradskih opština odlikuje se brojnim, vrednim i raznovrsnim kulturnim resursima. Posebno se ističu: arheološko nalazište Belo Brdo (poznatije kao Vinča), srpske crkve i manastiri iz različitih epoha (Kosmaj, Surčin, Obrenovac), crkve brvnare (Lazarevac), etno kompleks u Vraniću iz 18 veka (opština Barajevo), primeri industrijskog nasleđa i tehničke kulture (Surčin, Lazarevac, Obrenovac), prostorne celine – stara gradska jezgra (Grocka, Barajevo, Obrenovac), dobro očuvane stare gradske i seoske kuće (u svim opštinama) i muzeji (Surčin, Lazarevac). Anketna istraživanja sprovedena maja 2013. godine, potvrđuju da turisti prepoznaju i pozitivno vrednuju kulturno-istorijske sadržaje posmatranog područja. Uprkos tome, većina kulturnih resursa nije turistički valorizovana i dovoljno promovisana u meri koja odgovara savremenim turističkim kretanjima.