Arhiva

U ovom tekstu razmatraću stvaralaštvo Džejmsa Ensora ukazujući na značaj motiva maske i postupka maskiranja u njegovim autoportretima. Kao jedan od najuticajnijih belgijskih umetnika druge polovine devetnaestog veka, Ensor je priznanje za sopstveni rad doživeo relativno kasno, nakon što je realizovao najznačajniji segment svog obimnog opusa, ušavši u petu deceniju života. Zbog satiričnog pogleda na kulturnu situaciju u Belgiji, slikar je često bio ignorisan i kritikovan, što je u vreme njegove najveće produktivnosti (deveta decenija devetnaestog veka) dovodilo do umetnikovog potpunog povlačenja u samoću stvaralaštva. Razapet između javnog odbacivanja i zakasnele slave, Ensor je sebi dodeljivao različite uloge: od samouverenog slikara u mladosti, preko mučenika i žrtve, autsajdera progonjenog demonima, do vizionara opkoljenog maskama, stvarajući jedinstven korpus autoportreta u kome se prepliću elementi fantastike, groteske i teatra, a u kojima maskiranje postaje ključni postupak kojim se preispituje identitet i uspostavlja ironijska distanca prema svetu u kome se živi.

Kultura jezičkog izražavanja kao veština komunikacije, a samim tim i deo opšte kulture podložna je uticaju razvojnih i sredinskih faktora. Autori u radu u cilju utvrđivanja uticaja škole i vanškolskih faktora na kulturu jezičkog izražavanja učenika mlađeg školskog uzrasta ispituju mišljenja učitelja (N=273) o sledećem: (a) koji faktori u najvećoj meri doprinose unapređivanju kulture jezičkog izražavanja učenika; (b) koji faktori u najvećoj meri otežavaju unapređivanje kulture jezičkog izražavanja učenika. Prema rezultatima istraživanja, škola najviše doprinosi unapređivanju kulture jezičkog izražavanja učenika, a sredstva masovne komunikacije u najvećoj meri negativno utiču na razvijanje jezičkih kompetencija učenika mlađeg školskog uzrasta. Ovakvi nalazi aktualizuju pitanje medijske pismenosti ili medijskog vaspitanja, u okviru koga bi roditelji i učitelji, odnosno škola bili glavni medijski socijalizatori u oblasti kulture jezičkog izražavanja.

Cilj rada je analiza fenomena geografije u delu Saše Brajović. Dva osnovna postavljena pitanja jesu da li u studijama beogradske istoričarke umetnosti posvećenim kultu Bogorodice Marije u Boki Kotorskoj, prevashodno u monografijama „Gospa od Škrpjela” (2000) i „U Bogorodičinom vrtu” (2006), postoje elementi koji ukazuju na prisustvo geografije umetnosti (širenje i putanje umetničkih formi u prostoru, odnos umetničkih centara i njihove periferije, pravci kretanja umetnika, opis umetničke topografije, dostupnost i priroda materijala potrebnih za umetničku obradu) i kakva je logika geografskog diskursa unutar navedenog istoriografskog poduhvata u odnosu na do sada dve glavne utvrđene teorije (geografski determinizam i geografski posibilizam).

Klasifikacija i određivanje djela koja bi se mogla svrstati u postjugoslavensku književnost podrazumijevala bi detaljnu sistematizaciju široke, tematski obimne i izuzetno zanimljive književne građe svih naroda koji su nekada pripadali jugoslavenskom književnom i kulturnom području. Iako književnost prevazilazi granice i omogućava povezivanje sa različitim vremenskim i kulturnim dimenzijama, naše, postjugoslavenske književnosti bliske su i u djelima univerzalne vrijednosti nadilaze sve stvarne i izmišljene barijere. Urušavanje jugoslavenskog društva i sistema na kojima ono počiva u romanu „Mraz i pepeo“ Jasne Šamić prikazano je iz različitih perspektiva, čime se otvaraju višestruke mogućnosti tumačenja i analize. Rušenje jednog sistema vrijednosti i uspostavljanje drugog nikad ne obuhvata samo pojedince, nego se uvijek, neminovno, odražava na sve učesnike unutar društva. Posebno osjetljivu poziciju u takvom vremenu zauzimaju žene, subjekti koji se unutar patrijarhalnih sistema skoro uvijek označavaju kao marginalni, slabiji i podložni potčinjavanju. Različite strategije potčinjavanja i ovladavanja drugim realizuju se po sistemu dihotomijskog uspostavljanja hjerarhija koje podrazumijevaju osvajanje ne samo tijela žene, nego i potčinavanje duha i stvaranja osjećaja krivnje. U vremenu obilježenom nasiljem i različitim psihološkim i tjelesnim traumama roman Jasne Šamić ostao je neistražen iako su pitanja koja otvara još uvijek svježa i aktualna.