MEKA MOĆ BALKANA

/in /by

Tema ovog rada je istraživanje potencijala meke moći srpskih TV serija
nastalih od 2015. do 2021. godine, posebno kroz analizu igrane TV serije Senke nad
Balkanom (Dragan Bjelogrlić, 2017) i njihovu ulogu u oblastima kulturnih odnosa
i diplomatije Republike Srbije. Rad koristi metode kvalitativne (tekstualne, narativne i žanrovske) i kvantitativne (ostvareni finansijski rezultati
emitovanjem, distribucijom i plasmanom na festivalima i društvenim mrežama) analize. Cilj rada je da kroz tematski i žanrovski raznovrsne, narativno
kompleksne i slojevite studije slučaja mapira potonje modele analize meke moći
TV serija, kao i njihov značaj za nacionalnu kulturnu politiku i diplomatiju.
U tom ključu multifasetni narativ Senki nad Balkanom, prateći uzbudljiva
zbivanja istorijskog trilera u interbellum Beogradu, postaje priča prošlosti i
sadašnjosti, kulturnih i političkih tenzija, suprotstavljenih strana i konfliktnih identiteta u zemlji i regionu. Istovremeno, serija stvara sliku Srbije – nacionalni imidž, brendiranje nacije i zemlje – okrenutu i namenjenu svetu,
ali ne nužno nastalu u okvirima državnih prioriteta i modela. Regionalni i
svetski odjek Senki nad Balkanom, dobar plasman, promocija i pozitivne kritike svedoče o veštom preobražaju globalnog u lokalni (glokalnoj eksploataciji i
rastu meke moći TV serija) fenomen, kao i o uspešno ostvarenoj misiji kulturne
diplomatije – aproprisanom identitetu i povećanoj vidljivosti zemlje i nacije.

KULTURNA DIPLOMATIJA SJEDINJENIH AMERIČKIH DRŽAVA: OSOBENOSTI I DELOVANJE U SRBIJI

/in /by

Cilj ovog članka je da osvetli istorijske i intelektualne okvire unutar kojih je koncept američke kulturne diplomatije nastajao i menjao se, kao i da identifikuje osobenosti njegovog teorijskog formulisanja i praktične primene. Američko istorijsko iskustvo, najpre ono međuratno, a zatim ratno i hladnoratovsko, suštinski je odredilo načine na koje se razvijao diplomatski sistem Sjedinjenih Američkih Država. Takođe, akademske i društvene debate o ulozi i značaju kulture u ostvarivanju nacionalnog interesa bile su, i do danas su ostale, odraz transformacija međunarodnog sistema i američke pozicije u njemu. Iskustvo super-sile tokom hladnoratovskog bipolarnog sistema, kao i potonjeg neuporedivog statusa globalnog hegemona tokom posthladnoratovskog unipolarnog momenta, oblikovalo je praksu američke diplomatije na način koji je povremeno zamagljivao razliku između prirode i obima vojnog i kulturnog preimućstva Sjedinjenih Država. Ovo je evidentno i iz primera američkih kulturno-diplomatskih odnosa sa Srbijom i bivšom Jugoslavijom, analiziranih u trećem odeljku teksta. Ključni nalaz je da, pogotovo u kontekstu politike velikih sila, kulturni aspekt spoljne politike funkcioniše samo u sadejstvu s vojnostrateškim; te da se kulturnom diplomatijom može smatrati samo ona vrsta kulturnog uticaja koja se ciljno ostvaruje u sklopu opštih diplomatskih napora.

KULTURNA DIPLOMATIJA NR KINE NA ZAPADNOM BALKANU: SRBIJA U UPOREDNOJ PERSPEKTIVI

/in /by

Narodna Republika Kina kroz različite i brojne forme javne i kulturne

diplomatije već dugo nastoji da u svetu poboljša sliku o sebi. Otkad je postala

jedan od značajnih i uticajnih aktera međunarodnog sistema, javila se i potreba

da se promeni njena perspektiva prema drugima, ali i perspektiva drugih prema

njoj. Da bi to ostvarila, NR Kina je počela da primenjuje proaktivnu strategiju

javne i kulturne diplomatije, da bi se promovisala kao odgovorna velika sila i da

bi doprinela formiranju pozitivanog narativa o sebi u međunarodnim odnosima.

Kineske vlasti kroz nekoliko velikih inicijitava globalnog dometa, koje uključuju

ekonomske, političke i kulturne strategije, nastoje da poboljšaju i promovišu

imidž svoje zemlje kao pouzdanog političkog i ekonomskog partnera. U tom procesu kultura i kulturna razmena postaju jedno od najvažnijih oruđa Kine za uvećanje njene meke moći. Kako ove inicijative obuhvataju i Zapadni Balkan, a time i Republiku Srbiju, Kina koristi različite metode i instrumente kulturne diplomatije koji se kreću od osnivanja Konfucijevih instituta i akademske saradnje, do internacionalizacije kineskih medija i njenog medijskog prisustva u ovim zemljama. Cilj ovog rada je da prikaže i opiše kako navedeni instrumenti funkcionišu na Zapadnom Balkanu i kako se primenjuju u Republici Srbiji u poređenju s drugim zemljama regiona.

KAKVU NAM PORUKU ŠALJE RUSIJA: RUSKA KULTURNA DIPLOMATIJA U SRBIJI NA POČETKU 21. VEKA

/in /by

U svetlu novog pristupa promociji Ruske Federacije u svetu, autor teksta razmatra njenu kulturnu diplomatiju u Republici Srbiji. Osnovno pitanje na koje traži odgovor je kakva je vrednosna orijentacija ruskog delovanja u Srbiji na ovom planu i o kojim sredstvima delovanja je reč. Autor nalazi da su glavni pravci persuazivnog delovanja Ruske Federacije istovetni njenim političkim ciljevima u Srbiji i da je predstava o Rusiji kao zaštitinici Srba u osnovi njegove vrednosne orijentacije. Najznačajnije nedostatke u persuazivnom delovanju Rusije autor nalazi u odsustvu proruski orijentisane kulturne elite u Srbiji i televizijskog kanala.

KULTURA U SPOLJNIM ODNOSIMA EVROPSKE UNIJE: KA NOVOJ PARADIGMI KULTURNE DIPLOMATIJE?

/in /by

Rad se bavi istraživanjem razvoja agende kulturne diplomatije Evropske unije (EU), od kulture u spoljnim odnosima do inkluzivnih kulturnih odnosa i novog duha dijaloga kao političkog narativa i institucionalne logike, na čijim temeljima se postavljaju osnove za kreiranje savremenih prioriteta evropske spoljne kulturne politike, njenih instrumenata i programa. Teorijski i empirijski okvir analize postavljen je sagledavanjem dihotomija diskursa i političke retorike koja okružuje kulturnu diplomatiju EU. Metodologija rada zasnovana je na analizi diskursa i dokumenata javne politike EU, inicijativa, sadržaja i saopštenja koji se odnose na kulturnu diplomatiju i spoljnu kulturnu politiku, kako bi se sagledale njihove razvojne faze, koncepcija i opseg delovanja za unapređenje međunarodnih kulturnih odnosa. U definisanju i interpretaciji aktuelnog evropskog narativa i paradigme kulturne diplomatije, u radu se polazi od multiperspektivnog teorijskog utemeljenja kulturne diplomatije i povezanih koncepata. Analiza pokazuje kako je decenijsko nastojanje EU ka uobličavanju spoljnopolitičke i kulturne strategije od implicitnog dobilo svoj eskplicitni izraz.

KULTURA I DIPLOMATIJA

/in /by

XX VEK IZ INTELEKTUALNOISTORIJSKE PERSPEKTIVE

/in /by

Enco Traverso, Istorija kao bojno polje. Interpretiranje nasilja 20. veka,
s francuskog prevela Olja Petronić, Beograd: Fakultet za medije i
komunikacije, 2020.

„ČEKA IH NESAGORELA KORABLJA”

/in /by

Dragana Ratković, Pesnik i emigracija. Konceptosfera doma i domovine
u poeziji Aleksandra Petrova, Beograd: Institut za
srpski jezik SANU, 2020.

KULTUROCID NAD SRBIMA U HRVATSKOJ U KONTEKSTU RATOVA DEVEDESETIH

/in /by

U radu se razmatra problem uništavanja srpske kulturne baštine u Hrvatskoj za vreme ratnih sukoba u Jugoslaviji (1991–1995) uz ukazivanje na činjenicu
da se na pomenutom prostoru desio kulturni i duhovni genocid nad Srbima u trostrukom vidu: devastiranje pravoslavnih crkava i manastira, uništavanje bibliotečkih fondova, tj. knjiga srpskih autora, onih pisanih ćiriličnim pismom
ili izdatih u Srbiji, a onda i rušenje spomenika posvećenih antifašističkoj
borbi, kao i onih podignutih u slavu znamenitih ličnosti srpskog porekla. Imajući u vidu sva tri aspekta planskog zatiranja tragova srpske kulture ukazujemo
na to da su Srbi kao nacion izloženi kontinuiranoj traumi, izazvanoj jednim od
najvećih kulturoloških zločina počinjenih nakon Drugog svetskog rata.