KULTURNO-PROSVETNA MISIJA SRPSKE KNJIŽEVNOSTI

/in /by

DRAGAN HAMOVIĆ, ZNACI RASPOZNAVANJA: PRILOZI ZA
SAMORAZUMEVANJE SRPSKE KNJIŽEVNOSTI, CATENA MUNDI,
BEOGRAD, 2020

O NESVAKIDAŠNJOJ PREDANOSTI SOCIOLOGIJI

/in /by

DRAGAN TODOROVIĆ, PRIREĐIVAČ ZBORNIKA BITI SOCIOLOG:
SPOMENICA DRAGOLJUBA B. ĐORĐEVIĆA, NOVI SAD: PROMETEJ I NIŠ:
MAŠINSKI FAKULTET UNIVERZITETA U NIŠU, 2019

NJIHOVA PRIČA – OD KREATIVNOG PISANJA OSUĐENICA DO RESTORATIVNOG POZORIŠNOG PERFORMANSA

/in /by

Programi socijalne rehabilitacije osuđenih lica, zasnovani na idejama terapije
umetnošću i principima restorativne pravde, stiču sve širu afirmaciju. Oni počivaju
na ideji da puko kažnjavanje učinioca krivičnog dela nije dovoljno da doprinese suzbijanju
kriminaliteta, već da treba tragati za inovativnim i kreativnim pristupima rešavanju ovog, nažalost uvek aktuelnog, problema. Zahvaljujući svojim snažnim transformativnim efektima i restorativnim elementima, među ovim programima se izdvajaju radionice
kreativnog pisanja i pozorišnog rada osuđenih lica, posebno kada se primenjuju u sinergiji,
što je predstavljeno u ovom radu na primeru pozorišne predstave Njena priča.

SIMBOLIKA SRCA

/in /by

Srce od najstarijih vremena predstavlja jedan od najviše proučavanih organa. Već
na samim počecima pisane istorije nalazimo zapise o ovom organu, a smatra se da su različita verovanja bila vezivana za njega i ranije. Ljudi su vrlo rano zapazili da srce zauzima
centralno mesto u telu, da prestanak njegovog rada označava smrt kako kod ljudi tako i kod
životinja i da uzbuđenje menja ritam njegovog rada. Međutim, pored fiziološke funkcije
ovog organa, tokom istorije, srcu su pridavane različite magijske i religijske funkcije.
U današnjem svetu srce je prevazišlo pojam znaka i postalo je simbol dopadanja, ljubavi
i povezanosti među ljudima. U radu ćemo prikazati različita značenja ovog simbola kroz
istoriju do današnjih dana, a u cilju razumevanja istog u kulturološkim okvirima.

PREPISKA NIKOLE TESLE I ORVILA RAJTA SAČUVANA U NAUČNIKOVOJ ZAOSTAVŠTINI U MUZEJU NIKOLE TESLE

/in /by

Vizionari i tvorci savremenog tehničkog doba, Nikola Tesla i braća Vilbur i
Orvil Rajt, radili su i stvarali u Sjedinjenim Američkim Državama u periodu poslednje
dve decenije 19. i prve polovine 20. veka. Svojim talentom, umećem i velikim požrtvovanjem
stvarali su novi i moderniji svet. U Teslinoj zaostavštini, pored bibliotečkog fonda,
ličnih i tehničkih predmeta, čuva se i oko 156.000 listova arhivske građe koja hronološki
i tematski u celini prati njegov život i stvaralaštvo. Među arhivskim dokumentima
nalazi se i nekoliko pisama koja su ovi velikani nauke međusobno razmenili. Sačuvana su i
dva odobrena patenta za model aviona braće Rajt, što svedoči o Teslinom interesovanju
za njihov rad i istraživanja. Cilj rada je da analizira sačuvana dokumenta prepiske iz arhivskog fonda muzeja, kao i ostale dostupne izvore i tako sagleda njihovo interesovanje za
oblast vazduhoplovstva, definiše karakter međusobnog poznanstva i otkrije nove detalje
iz životnih priča ovih vizionara.

ŽIVOT SLIKE POSLE SMRTI UMETNIKA

/in /by

Prateći put slike posle odlaska jedne od najmarkatnijih figura našeg stvaralaštva Petra Lubarde, suočavamo se s pitanjem u kojoj meri smo ispunili zadatak u vezi sa
zaštitom kulturnog dobra koje nam je povereno na čuvanje. Obrađujući podatke iz najobimnijeg registra u dokumentaciji Fakulteta likovnih umetnosti, s mnoštvom aktuelnih i
senzacionalističkih naslova koji prate život slike, saznajemo o formiranju bogate kolekcije koju je umetnikova supruga Vera Lubarda poklonila Gradu Beogradu, otvaranju Spomen-galerije Atelje Petra Lubarde nedugo potom, njegovom zatvaranju i padanju u zaborav. Ipak, u
svetlosti veka rođenja našeg cenjenog umetnika javila se potreba za retrospektivnim
izložbama, što je, uz obeležavanje jubileja i formiranje Legata Petra Lubarde, u određenoj
meri ispravilo decenijsko zanemarivanje dela ovog uvaženog slikara od strane stručne javnosti i nadležnih institucija iz oblasti kulture. Objektivnim pristupom sačuvanim
podacima, koji su beleženi perom brojnih istoričara umetnosti, kritičara i novinara,
a koji se čuvaju u dosijeu Petra Lubarde, u radu su izneti najaktuelniji događaji o životu
slike u periodu od smrti umetnika do današnjih dana.

MUZEALIZACIJA KOLEKCIJE CRNO-BELIH NEGATIVA IZ LEGATA ALEKSANDRA SIMIĆA

/in /by

U radu se prati muzealizacija kolekcije crno-belih negativa iz Legata Aleksandra Simića, fotografa Jugoslovenske vojske u otadžbini, odnosno njena integracija u fond
Muzeja Jugoslavije, koji dosad nije prikupljao građu ravnogorske provenijencije. Takođe, pokrenuta su i razmatranja koja se tiču pravnog statusa poklonjene građe u ustanovama kulture
kako bi se u korelaciji s njima odgovorilo na pitanja koja se tiču muzeološkog tretiranja
predmeta dospelih u Muzej. Pod tim pre svega podrazumevamo proces muzealne selekcije, odnosno valorizaciju poklonjene foto-građe, njenu digitalnu i dokumentacijsku obradu i, na
kraju, sagledavanje komunikacijskog potencijala primljene kolekcije u odnosu na fond Muzeja, koji zbog svoje heterogenosti i prirode nastanka, donosi pred istraživače mnogobrojne
izazove

LEGATI U ZBIRCI ZA NOVAC I MEDALJE MUZEJA GRADA BEOGRADA

/in /by

U Muzeju grada Beograda, od ukupno dvadeset osam legata, u Zbirci za novac i medalje nalaze se legati Đorđa Novakovića i Svetozara St. Dušanića. Oba legata poklonjena su
sedamdesetih godina 20. veka. U radu su, nakon kratkog osvrta na pojam i zakonsko tumačenje
legata u kulturnoj politici Srbije, prikazane studije slučaja pomenutih legata – papirnih novčanica i rimskog metalnog novca u Zbirci za novac i medalje. Pored kratke biografije legatora, načina na koji su ovi legati formirani i njihove sadržine, načinjen je pokušaj da se na osnovu raspoložive dokumentacije iz muzejske arhive prikaže kako su zbirke,
poklonjene Muzeju, postale legati. Rad razmatra i pitanja u kojoj meri i s koliko uspeha su u
praksi sprovedene muzeološke aktivnosti – zaštita (čuvanje, konzervacija, restauracija
i dokumentacija) i komunikacija (izlaganje i edukacija).

KONSTRUKCIJA NARCISOIDNOG LIKA UMETNIKA U AUTOBIOGRAFIJI SALVADORA DALIJA

/in /by

Rad istražuje, u okviru studija transdisciplinarnosti, fenomen narcizma i
narcisoidni lik u umetnosti – književnom delu Ja sam genije Salvadora Dalija (The Secret
World of Salvador Dali) i likovnom delu Metamorfoza Narcisa, u Dalijevoj poeziji, kroz mitologiju i psihoanalizu, kao i građenje narcisoidnog lika (umetničke Persone) kao predloška
strategije identiteta u savremenim umetničkim praksama. Analizirane su neke specifičnosti Dalijeve ličnosti i kreativnog ispoljavanja – sa osvrtom na njegovo detinjstvo,
zatim se ispituje pojam narcisoidne strukture ličnosti po Sigmundu Frojdu, kao i uloga
Dalijeve supruge Gale u njegovoj umetnosti. U rad su uključeni postulati nadrealizma koje
je Dali primenjivao iz Bretonovog Manifesta nadrealizma i nadrealističke prakse, kao i
uticaj Frojda i Dalijev sopstveni metod kritičke paranoje. Za studiju slučaja poslužila
je slika Metamorfoza Narcisa, njen vizuelni, sadržajni, stilski i simbolički svet. U završnom delu opisane su fascinantne razmere kulta ličnosti koje je Dalijev narcisoidni lik
dosegao u poslednjim godinama života. Posebno je analizirana muzealizacija Dalijevog opusa, zatim brojni muzeji-legati, zadužbine i zbirke, čijim uspostavljanjem je trajno izgrađen
spomenik umetniku i internacionalni status mitološke figure – brend Dali.

NEKI PRIMERI INTERAKCIJE DOMINANTNIH I NEDOMINANTNIH MODELA U ISTORIJI MIŠLJENJA

/in /by

Kakva su uzajamna dejstva između dominantnih i nedominantih modela u istoriji ideja? Da li su dominantne paradigme mišljenja i apsolutne pretpostavke jednog doba prožeti skupovima nedominantnih, različitih pa čak i sadržinski suprotstavljenih ideja,
pretpostavki i verovanja? Ako jesu, u kojoj meri? Da li je procesima potiskivanja nedominantnih modela (u vidu materijalnog zatiranja tragova i uništavanja njihovih zagovornika) moguće kontrolisati putanje ideja, njihovu cirkulaciju i istorijsko međudejstvo? Kako
potisnute ideje utiču na dominantne modele mišljenja?