Arhiva

U radu se daje kratak pregled srednjovekovnih biblioteka na tlu današnje Vojvodine. Na osnovu izvora, ali i nekih ostataka, odnosno knjiga i rukopisa koji su i danas pohranjeni u bibliotekama, sa sigurnošću se mogu istaći tri biblioteke. Jedna je u bogatoj i slavnoj cistercitskoj opatiji na Petrovaradinu, druga se nalazila u Baču koji je bio renesansni centar juga Ugarske. Krajem srednjeg veka, naseljavanjem sve većeg broja Srba i manastir Krušedol imao je svoju biblioteku. Osim ovih postoje neke indicije da je biblioteku imao još u XI veku i vizantijski i benediktinski samostan u Marošvaru, odnosno u današnjem Banatu. Iz Bača i Krušedola i ostalo je po nekoliko knjiga koje će biti predstavljene. 

Cilj ovog rada je da predstavi imaginarne ličnosti iz dela pisane ili usmene književnosti, koje su zbog svog karaktera, specifičnih okolnosti i događaja, učinjenog ili izrečenog našle svoje mesto u italijanskim ustaljenim izrazima. Većina analiziranih likova u ovom radu je izmišljena, dok se za neke vezuju najraznovrsnije priče i legende, uglavnom nejasnog porekla. Tvorac analiziranih likova je individualan i poznat subjekat, ako je reč o književnom delu kao izvoru iz kojeg su preuzeti, ali stvoritelj ovih likova može biti i kolektivan, te samim tim nepoznat subjekat, koji je dugo stvarao karakteristike svojih protagonista u okviru narodne fantastike, mitova i legendi, gradeći vremenom nove varijante i značenja. Iako predmet istraživanja ovog rada čine frazemi savremenog italijanskog jezika, kada je reč o ovim jezičkim oblicima ne možemo govoriti o savremenosti u užem smislu. Naime, zbog ustaljenosti ovi izrazi predstavljaju svojevrsnu starinu, prenošenu generacijama kroz vreme i prostor, te ćemo smatrati savremenim one frazeme koji se po obliku i značenju prepoznaju u jeziku i govoru 20. i 21. veka, aekscerpiraćemo ih iz opštih i frazeoloških rečnika i zbirki.

U obilju teorijski teško odredivih i stoga primamljivih književnih fenomena, magijski realizam zauzima značajno mesto kao koncept koji je podstakao višedecenijske rasprave. U nameri da istraži kulturni značaj magijskog realizma kao strategije otpora u postkolonijalnoj književnosti, ovaj rad isprva kratko razmatra terminološku problematiku, kao i nevolje sa razgraničavanjem ovog pripovednog žanra, modusa i strategije od srodnih književnih kategorija i termina. Rad potom prelazi na razmatranje dijaloga koji magijski realizam uspostavlja između međusobno suprotstavljenih sistema ili kodova predstavljanja kako bi iskoristio svoj subverzivni potencijal da predoči fragmentarne i hibridne postkolonijalne kulture i istorije i istovremeno ukaže na problematiku verodostojnog prikazivanja. Posebna pažnja posvećuje se ulozi magijskog realizma u oživljavanju izvornih kultura nekada kolonizovanih prostora i dočaravanju pluralnosti postkolonijalnih kultura, te mogućim rizicima njegove upotrebe. Rad se na kraju usredsređuje i na magijski realizam kao globalni fenomen koji popojedinim kritičarima svoj kreativni i podrivački potencijal najefektnije ispoljava upravo u postkolonijalnoj književnosti .Ispituje se konačno i kako popularnost magijskog realizma, koja se delom može pripisati njegovoj nesumnjivoj sposobnosti da preispiše istoriju i kulturu iz uglova bitno drugačijih od zvaničnih narativa, potencijalno dovodi do ponovne egzotizacije postkolonijalnih kultura, njihove komodifikacije i komercijalizacije.

U radu se lokacije snimanja filmova analiziraju kao mesta sećanja u smislu u kom ih je definisao Pjer Nora. Budući da su ove lokacije u filmovima neretko digitalno modifikovane i poboljšane, postavlja se pitanje na koji način ih publika percipira u bioskopskoj sali i kada se nađe in sity, te u kojoj meri zapamćena filmska slika uslovljava doživljaj realnog prostora, i na koji način poseta filmskim lokacijama povratno deluje na to kako posetioci pamte i zamišljaju voljeni fikcionalni svet. Filmovima indukovane mentalne predstave, u sprezi sa planskim brendiranjem, od postojećih geografskih destinacija stvaraju mesta sećanja globalne popularne kulture, koja utiču kako na mentalne, tako i na stvarne topografije. Kao ilustrativan primer preplitanja imaginarnih i stvarne geografije uzete su recentne ekranizacije Tolkinovih dela Gospodar prstenova i Hobit, realizovane u režiji Pitera Džeksona, i njihovim snimanjem uzrokovano mapiranje i denotiranje Novog Zelanda kao „doma Srednje zemlje”. Ovi procesi se sagledavaju kroz prizmu pamćenja i imaginacije, a na osnovu rezultata ankete Visiting Middle-earth realizovane putem interneta u periodu 19. 5 – 19. 6. 2020. Anketa je bila namenjena turistima koji su posetili lokacije snimanja pomenutih filmova na Novom Zelandu i sakupljeno je 705 odgovora čija se preliminarna analiza iznosi u radu.