STRADANJE TELA KAO PUT KA OBOŽENJU NA PRIMERU ANTIPSALMA NOVICE TADIĆA

/in /by

U radu se razmatra pitanje hrišćanskog stradanja tela kao motiva oboženja na primeru pesme „Antipsalam” Novice Tadića. Na tragu vizantijske estetike i estetike asketizma tumačimo stradanje tela kao vid hrišćanskog podviga u cilju jačanja vere u Boga. Što je stradanje tela jače, veća je vera u Gospoda. Što je plotsko umrtvljenije, to je duša jača. Pesma „Antipsalam” je u većini dosadašnjih tumačenja proglašavana za najviši vid pesnikove estetike ružnog, slikanja demonskog izlog sveta. Naš rad ima za cilj da pokaže da je Tadićev „Antipsalam” zapravo obrnuti psalam, da je prizivanje muka i zla u ovoj pesmi samo u svrsi jačanja vere u Gospoda i privođenju veri neznabožaca.

METAESTETIKA PREOBRAŽENOG TELA

/in /by

Čovek je telesno biće i punoću svog života ostvaruje ne samo kroz duhovno, nego i telesno iskustvo. Odnos prema telu često se kreće između dve krajnosti – od odbacivanja i obezvređivanja, do veličanja tela kao objekta koji je izvor zadovoljstava i užitaka. U hrišćanskom pogledu na svet telo nije izolovan objekat koji ima samo čulnu i estetsku funkciju, nego je i integralni deo čovekove ličnosti sa kojom treba da bude preobraženo u novu dimenziju postojanja. Imamo veliki broj svedočanstava o dostizanju tog blagodatnog stanja kod svetitelja, koje se manifestuje kao ozarenje božanskom svetlošću koja predstavlja vidljivi karakter energija Božjih. Zato je osnovna kategorija hrišćanske estetike onostrana transcedentna lepota koja se izliva kao nestvorena božanska svetlost. Tradicionalna estetička teorija nije dovoljna za razumevanje metafizičkog statusa i estetike tela u hrišćanskom iskustvu i bogoslovlju. Zbog toga je nužno da pored pojma estetike u naše razmatranje uvedemo i adekvatniji i sveobuhvatniji pojam metaestetike. Kod metaestetskog iskustva posmatrač ne opaža telo samo kao spoljašnji materijalni objekat koji reprezentuje, reflektuje ili isijava neizrecivu božansku lepotu, nego i sam kao recipijent postaje deo nje.

DRUGO LICE JEDNOG

/in /by

Problem vaskrsenja tela bio je i ostao ugaoni kamen hrišćanske vere i nade, ali i tačka različitih doktrinarnih stavova koji su obeležili celokupnu istoriju hrišćanstva. U radu smo pokušali da iz više uglova osvetlimo fenomen tela iz perspektive učenja o vaskrsenju mrtvih, pružajući neke od savremenih teoloških odgovora. Takođe, osvrnuli smo se i na hrišćansku ikonografiju Istoka i Zapada, odnosno na estetiku Hristovog vaskrslog tela koja sumom simboličkih relacija otvara sasvim novo gnoseološko, teološko i estetsko polje za razumevanje vaskrsenja telom kao najznačajnije tajne ljudskog postojanja.

OD IKONIZACIJE TELA DO NALIKOVANJA HRISTU

/in /by

Predstavljanje ljudi u vizuelnim (umetničkim) medijima je jedan od najstarijih i najšire prisutnih, te stoga i teorijski odlično osvetljenih obrazaca semiotičke razmene. Tek u poslednje vreme, međutim, pažnju istraživača počinje da privlači saznanje da odnos nalikovanja slike onome – čoveku ili događaju – koji je na njoj predstavljen ne mora biti jednosmeran, te da su ljudi često (bili) skloni da svoje ponašanje i odnos prema telesnosti saobraze (sopstvenim) slikama. Drugačije rečeno, naporedo sa osnovnom medijskom pretpostavkom po kojoj su (mimetičke/umetničke) slike zadužene da podražavaju ljudskim telima, moguće je pratiti i procese podražavanja kroz koje tela postaju svojevrsne slike tih istih slika. Način na koji su se ovom vrstom podražavanja koristili ljudi pozne antike, kao i način na koji je takav oblik značenjske razmene uticao na telesne projave njihove pobožnosti – rezultujući postepenim brisanjem saznajne granice između telesnih i ikoničkih modaliteta prisustva – tema su istraživanja koje sledi.

UVODNA REČ PRIREĐIVAČA

/in /by

SUDBINA LEGATA KAO ZNAK KRIZE SRPSKOG DRUŠTVA

/in /by

Postavljamo akcionu osnovu za izradu strategije građenja savremenog koncepta legata u okviru kulturne politike Republike Srbije. Unapređenje sfere legatstva i zadužbinarske delatnosti uopšte kao vida kulturnog nasleđa od neprocenjivog je značaja za kulturnu politiku RS. Kao neraskidivi segment sveopšte kulturne matrice, legati dele sudbinu društva kao i izazove s kojima se muzeji, galerije, biblioteke i arhivi danas suočavaju. Na osnovu sagledane slike legatstva u Srbiji, mapirali smo ključne probleme u ovoj sferi delatnosti u kojoj je, pored ostalog, neophodno ustanoviti jedan opšti zakonski okvir kojim bi se regulisala komplikovana materija legatstva na teritoriji cele države i kojim bi se obuhvatio ceo kompleks poteškoća, pitanja i dilema s kojima se legatori i legatari susreću. Definisanje kulturne politike je preduslov, temelj za dalje razrešavanje svih problema i pitanja vezanih između ostalog i za legate.

EKONOMSKE MERE KULTURNE POLITIKE U FUNKCIJI PODSTICANJA DARODAVSTVA I LEGATORSTVA

/in /by

Ovaj rad bavi se analizom ekonomskih mera kulturne politike u Srbiji sa aspekta njihovog delovanja na podsticanje darodavstva i legatorstva. U prvom delu rada daje se pojmovno određenje osnovnih oblika filantropije. U drugom delu rada razmatraju se ekonomske mere kulturne politike u oblikovanju institucionalnog okruženja za razvoj i održivost legatorstva u Srbiji. Na kraju rada iznose se preporuke za unapređenje kulturne politike na nacionalnom nivou.

LEGAT U SRPSKOJ MUZEJSKOJ PRAKSI

/in /by

Rad se bavi pitanjem statusa legata u srpskoj muzejskoj praksi. U prvom delu su prikazana shvatanja pojma legata kod nekoliko autora, kao i pravno tumačenje i važeća legislativa u vezi s legatima. Posebno je naglašeno nepostojanje neupitne zakonske procedure kojom se reguliše postupanje muzejskih ustanova s legatima. Drugi deo rada je posvećen tretmanu i položaju legata u Muzeju grada Beograda, muzejske ustanove koja rukovodi sa njih 28. Navedeni su svi legati koji se trenutno nalaze pod upravom ovog Muzeja, a detaljno je analizirano više njih kojipredstavljaju karakteristične primere kako dobre, tako i loše prakse. Na kraju rada je, kroz prikaz ranije zakonske regulative i pristupa u praksi, predloženo tumačenje različitih tretmana ove vrste muzejskih zbirki u periodu posle Drugog svetskog rata.

ETNOGRAFSKA SPOMEN-ZBIRKA HRISTIFORA CRNILOVIĆA

/in /by

Hristifor Crnilović (Vlasotince 1886–1963) bio je slikar, profesor slikanja, etnograf-amater i kolekcionar predmeta materijalne kulture, narodnih znanja i umotvorina. Svoju veliku etnografsku zbirku želeo je da pokloni gradu Beogradu kako bi bila stalno pred očima javnosti. Od prvih razgovora s predstavnicima grada Beorada 1958. godine, kada je ustanovljeno da zbirka ima veliku kulturnu i istorijsku vrednost, do realizacije njegove prvobitne zamisli u potpunosti je došlo tek nakon 10 godina, nažalost 5 godina nakon njegove smrti. U skladu sa savremenim tendencijama i teorijama razvoja muzeja i muzeologije, kao i novim vizijama shvatanja uloge muzeja u društvu, pored već ustaljenih oblika aktivnosti, organizovanja povremenih izložbi, predavanja, prosvetno-pedagoškog rada, stručnjaci Etnografskog muzeja prepoznaju potencijale za nov način rada spublikom u Manakovoj kući kroz edukativne programe za izučavanje starih zanata, raznovrsnih veština, narodnih rukotvorina i starih umetničkih tehnika. Ovaj inovativni vid uključivanja publike u proces očuvanja nematerijalnog kulturnog nasleđa i saradnja s drugim ustanovama i institucijama kulture deo je plana rada u Manakovoj kući od devedesetih godina prošlog veka i neprestano traje do danas.

LEGAT STEVANA KRAGUJEVIĆA U MUZEJU JUGOSLAVIJE

/in /by

Predmet ovog rada jeste prezentacija fotografskog Legata Stevana Kragujevića u Muzeju Jugoslavije i značaja kojiima sa kulturno-istorijskog, društvenog i umetničkog aspekta, kao i rad na njegovoj obradi i digitalizaciji, prikaz svedočanstvenog i komunikacijskog potencijala. Osnivanje Legata Stevana Kragujevića 2014. godine značajno je za razvoj fonda Muzeja Jugoslavije u kome prepoznatljivu ulogu sve više dobija fotografska građa, koju je Muzej, ograničen prostorom za smeštaj kulturnih dobara, mogao da prihvati, a zahvaljujući pomacima učinjenim na polju digitalizacije i da na efektan način komunicirasa javnošću. Model saradnje uspostavljen s Tanjom Kragujević, vredan je primer zajedničkog poduhvata na primarnoj zaštiti građe velike istorijske vrednosti, rada na njenoj dostupnosti i valorizaciji.