ZAŠTO NAM JE DANAS POTREBAN DOSTOJEVSKI

/in /by

SVETI NIKODIM TISMANSKI – TЪLKOVATELЪ U CARIGRADSKOM POSLANSTVU KNEZA LAZARA

/in /by

U godini kada se obeležava osam vekova samostalnosti Srpske Pravoslavne Crkve aktualizovano je pitanje pojma autokefalija u liturgijsko-kanonskom kontekstu, kroz brojne događaje i procese iz burne istorije. Jedan od značajnijih jeste aktivnost Kneza Lazara uz pomoć svetogorskih monaha sa tendencijom izmirenja Srpske sa Carigradskom patrijaršijom. Ključna za uspeh Lazarevog carigradskog poslanstva bila je njegova duhovna bliskost sa Svetogorcima, Sinaitima i isihastima, koji su se u njegovo vreme, nalazili na ključnim pozicijama u carigradskoji bugarskoj crkvi, ali i značajnijim pravoslavnim katedrama na Balkanu. Premda se kao spiritus movens ovog poslanstva spominje starac Isaija Serski-Hilandarac, značajno je bilo i prisustvo Nikodima Tismanskog, „tumača reči”, čija se uloga u pravoslavnoj crkvi druge polovine XIV stoleća istražuje ne samo na osnovu pomenutih aktivnosti u prevazilaženju raskola već i osnivanja brojnih manastira kako u feudalnoj državi Kneza Lazara (Vratna, Manastirica) tako i u rumunskim zemljama (Vodica,Tisman). Rešavanje jednog kanonskog problema postalo je okvir za istraživanje karaktera crkvenog života u drugoj polovini XIV stoleća.

HUMANISTIČKI ASPEKTI ARHITEKTURE U TRAKTATIMA FRANČESKA DI ĐORĐA MARTINIJA

/in /by

U radu je istražena tema humanističkih aspekata arhitekture u traktatima Frančeska di Đorđa Martinija. Pitanja humanističkog u arhitektonskom stvaralaštvu renesansnog doba, urbani prostori i namene objekata, neke su od tema Martinijevog rada. U njegovim traktatima bila su aktualizovana razmišljanja o prirodi i ulozi arhitekture i čoveka u renesansnom svetu. Humanistička osnova bila je bazirana na čoveku, odnosno onom aspektu u kome je on bio mera i cilj renesansne graditeljske prakse. Praktična i teorijska interesovanja Frančeska di Đorđa, u najvećoj meri bila su usmerena na vojnu arhitekturu, bedeme, kule i utvrđenja, po kojima je on bio naročito poznat, ali i crkvene građevine. Stoga se može zaključiti da su njegovi traktati o arhitekturi produbili renesansnu graditeljsku misao i afirmisali razvoj humanističke tradicije.

ISTORIJA IDEJA ISAIJE BERLINA I FILOZOFIJA IMANUELA KANTA

/in /by

 U ovom radu ćemo odgovoriti na sledeća pitanja: kako je Kantova filozofija uticala na filozofske analize Isaije Berlina, u kom smislu (da li samo u metodološkom ili i u sadržinskom), kako je Berlin u svojim ogledima izvršio prijem nekihod ključnih Kantovih stanovišta, koje su sličnosti između ove dvojice mislilaca i koje su glavne kritičke primedbe koje je Berlin uputio Kantovoj filozofiji? Pokazaće se da je veza između dva mislioca izuzetno jaka i da filozofske analize istorije ideja u ogledima Isaije Berlina dosta duguju Kantovoj filozofiji.

SREDNJOVEKOVNI MANASTIRI SRBIJE – NEISKORIŠĆENO BOGATSTVO ODRŽIVOG TURISTIČKOG RAZVOJA

/in /by

Istorija naroda se ogleda i u njegovim kulturno-istorijskim resursima. Sakralni spomenici Srbije predstavljaju danas neizostavan atraktivni faktor i važan segment specifičnog oblika turističkog i kulturnog putovanja, koji se naziva verski turizam. Neke od najznačajnijih verskih destinacija sasvojim neiscrpnim sakralnim blagom u svetu, beleže veoma značajan devizni priliv ostvaren od turizma. Tome doprinosi kulturno nasleđe kao jedan od najvažnijih turističkih motiva, kojem stremi veliki broj turista u svetu, i predstavlja značajan potencijal održivog razvoja turizma. Republika Srbija razvoj turizma bazira između ostalog i na valorizaciji kulturno-istorijske baštine, među kojima manastiri i crkve zauzimaju značajno mesto. Srpska pravoslavna crkva raspolaže velikim brojem objekata, koji u nacionalnim i međunarodnim okvirima imaju važnu istorijsku, kulturnu i versku vrednost. Kao najznačajniji sakralni objekti mogu da se izdvoje manastiri raške, moravske i srpsko-vizantijske škole, ali i fruškogorski i ovčarsko-kablarski. U ovom radu sagledaće se vrednosti pojedinih sakralnih građevina, nastalih kao zadužbine porodice Nemanjića. One i u godini obeležavanja 800 godina autokefalnosti Srpske pravoslavne crkve, predstavljaju neiskorišćene resurse za razvoj turizma Srbije. 

SOCIJALNE MREŽE I DRUŠTVENI ŽIVOT SAMOHRANIH RODITELJA

/in /by

Tradicionalna porodica je tokom prethodnog veka preživela krupne promene. Sve više je roditelja samaca koji, usled različitih razloga, bez pomoći drugog roditelja odgajaju svoju decu. U radu se predstavljaju rezultati empirijskog istraživanja koje je urađeno na području AP Vojvodine na ukupnom uzorku od 200 samohranih roditelja. Pri tom, pažnja je usmerena na analizu društvenog života i socijalne mreže jednoroditeljskih porodica. Zaključuje se o usmerenosti samohranih roditelja na srodničke i prijateljske mreže podrške u svakodnevnom životu.

PRILOG METODOLOGIJI NAUČNOG ISTRAŽIVANJA

/in /by

Mjerljivost istine u nauci odvija se u okvirima metodologije, koju definišemo i kao nauku o nauci. Često se zaboravlja da nauka, kao djelatnost duha, počiva na filozofskim pretpostavkama da je istina postojana, da se može spoznati,i da je ona vrijednost sama po sebi. U zaobilaženju ovih premisa, odnosno uzimanjem nauke kao datosti, nerijetko dolazi do cikličnih pojava u njenim sferama, u kojima ne samo da nema novog saznanja, već se i stare spoznaje neprestano recikliraju, ispunjavajući stupce redovima lišenim suštine i forme. Pored osvrta na osnovne principe provjerljivsti naučne misli, u ovom radu pokušaćemo da damo odgovor i na nekoliko opštih pitanja: šta nauka jeste, koje su njene granice, koja su očekivanja naučnog poziva i koja je njegova uloga u savremenom svijetu.

PROBLEM DEFINISANJA I OPERACIONALIZACIJE POJMA SOCIJALNA ISKLJUČENOST

/in /by

Socijalna isključenost javlja se kao jedan od glavnih problema savremenih društava. U pitanju je proces u kojem se pojedinci ili grupe isključuju iz mogućnosti, prilika, prava koja proizilaze iz političkih, ekonomskih, socijalnih sfera, koja su im zagarantovana uređenjem određenog društva. Jedan od osnovnih problema sa kojima se sociolozi, ali i drugi istraživači susreću jeste upravo različito, često nepotpuno, definisanje socijalne isključenosti, što u mnogome otežava istraživanja. Iz tog razloga, problem definisanja i operacionalizacije pojma socijalne isključenosti predstavlja veoma važan korak u istraživanju ove pojave. U literaturi je primetan vrlo mali broj pokušaja operacionalizacije ovog pojma, a često se ne pravi razlika i ne prepoznaje granica između pojmova socijalne isključenosti i siromaštva, jer se koncept socijalne isključenosti često koristio kao zamena za pojam siromaštvo. U okviru ovog rada, raspravljaće se o problemu definisanja socijalne isključenosti, oosnovnim pristupima i njegovoj operacionalizaciji. Predmet istraživanja je analiza pojma socijalna isključenost. Cilj rada je da se kroz metod definicije pojma, odnosno kroz stvaranje precizne i potpune, pre svega, sociološke definicije pojma socijalna isključenost, kroz analizu njegovih dimenzija, operacionalizuje ovaj pojam i dođe do indikatora potrebnih za njegovo istraživanje.

PRIMENA KVANTITATIVNIH METODA U ANALIZI FILMSKIH, MEDIJSKIH I DRAMSKIH TEKSTOVA

/in /by

Cilj ovog rada je da prikaže i predloži korišćenje statističkih kvantitativnih i kvalitativnih metoda istraživanja u analizi filmskih, medijskih i dramskih tekstova. U tu svrhu u studiji slučaja analiziran je film Nestala, korišćenjem analize kontrasta, analiza strukture konfiguracije, korelaciona analiza, analiza distanci, faktorska analiza. Statističke analize su urađene praćenjem 17 likova i 2 pojave, sa 6 varijabli. Film je analiziran u celosti, ali i podeljen na manje narativne celine. Rezultati analiza su pokazali da je primena statističkih metoda dovela do otkrivanja dubinskih slojeva dramskog teksta, a ne do trivijalizacije problema i procesa zaključivanja. Zbog toga su predložene da postanu deo metodološke aparatureu analizi filmskih, medijskih i dramskih tekstova.

ANALOGNE I DIGITALNE VELIČINE I MOGUĆNOSTI NJIHOVOG KORIŠĆENJA U DRUŠTVENOM ISTRAŽIVANJU

/in /by

Rad se bavi razlikama između analognih i digitalnih veličina i mogućnostima koje one mogu da doprinesu društvenom istraživanju. Konstatuje se da je digitalizacija dala snažan zamah merenju u društvenim naukama, time što se na toj platformi proizvode velike količine specifikovanih podataka išto se na taj način omogućava opsežnije i kvalitetnije opisivanje, objašnjenje i razumevanje društvenih pojava. Podatke kojise koriste u društvenom istraživanju autor klasifikuje u tri grupe: 1) „čisti”, izvorni podaci, nastali na digitalnoj platformi, 2) čisti analogni podaci i 3) podaci koji su po svojstvudelom digitalni, a delom analogni. Potom se svaka od te tri grupe analizira sa stanovišta njihovih mogućnosti i ograničenja u društvenom istraživanju.