IDEOLOŠKA PERSPEKTIVA PORODICE U PRIPOVETKI LAZE K. LAZAREVIĆA „SVE ĆE TO NAROD POZLATITI”

/in /by

Književni opus lekara i pisca Laze K. Lazarevića pruža nam odgovore na mnoga društvena pitanja, a u ovom radu se posebno razmatra jedna ideološka perspektiva porodice u pripovetki koja oslikava društveni položaj ratnih invalida i veterana u određenom vremenskom periodu. Porodica, kao integralni deo društvene sfere, bila je i ostala centralno uporište mnogobrojnih književnih dela koja su svedočila o specifičnim etapama kroz koje je prolazila u kontekstu različitih društvenih promena. Tumačenjem porodične strukture u pripovetki Laze K. Lazarevića „Sve će to narod pozlatiti”
otkrivamo konstrukciju porodičnih odnosa koja je posebno važna u dramatičnim, kriznim životnim situacijama, kakva je i ona koja postoji u ovoj pripovetki, a koja potvrđuje da je porodica odvajkada bila i ostala najvažniji i
ključni izvor podrške, razumevanja i solidarnosti.

DŽUANG CI I EPIKUR

/in /by

Svojom materijalnošću utkani smo u ovu stvarnost i ne možemo poricati zemlju kojoj pripadamo, zalogaj hleba ili ljubav koja ispunjava naše biće. Epikur smatra da svi ljudi imaju pravo na sreću, odnosno na filozofsko istraživanje, jer samo sa njim možemo ostvariti nastojanje i ispuniti cilj – život u zadovoljstvu, bez bola, život pod okriljem sreće. Epikur, kao i Džuang
Ci, ima snažnu potrebu da pokaže da je nužno da se čovek susretne sa samim sobom, sa svojom suštinom. Džuang Ci, svestan iluzija kojima čovek „uljuljkuje sebeˮ, dolazi do uvida da to ne samo što nije poželjno, već nije ni moguće. Postoje samo večne transformacije stvari (vu hua, 物化), kao jedine izvesnosti za čoveka. Promene stanja i oblika stalni su pratioci naših života.
Ništa ne može zaustaviti i umiriti ta duboka i potresna kosmička poigravanja.

BEOGRADSKA ŠTAMPA O UBISTVU INDIRE GANDI

/in /by

U članku je analizirano izveštavanja beogradskih štampanih medija o ubistvu indijske premijerke Indire Gandi 1984. godine. Istraživanje je obuhvatilo izveštaje i komentare najvažnijih prestoničkih novina i časopisa koji su objavljeni novembra iste godine. Posebna pažnja poklonjena je percepcijama uzroka i posledica ovog atentata. Analizirana su i jugoslovenska predviđanja budućeg pravca indijske spoljne politike.

INDIJA KAO MOTIV U STVARALAŠTVU PETRA LUBARDE

/in /by

Jedan od najznačajnijih predstavnika posleratne srpske moderne, Petar Lubarda, ostavio je neizbrisiv trag na jugoslovenskoj likovnoj sceni. Promena njegovog likovnog izraza istovremeno je bila i napor za pomeranje granica likovne slobode, što je naposletku bio i logičan sled međuratne modernističke prakse. Venecijansko bijenale 1960. godine i druga posleratna samostalna izložba u Beogradu 1961. bili su značajni za ovog autora zato što su za posledicu imali otvaranje novih izlagačkih mogućnosti. Putovanje u Indiju je verovatno bilo rezultat njegove stabilne umetničke pozicije, ali i aktivnog prisustva na prvoj konferenciji Pokreta nesvrstanih. Radovi nastali u Indiji i nakon povratka u Beograd („Motiv iz Indije I”, „Motiv iz Indije II”, „Motiv iz Indije III”, „Indijska noć”, „Sa Indijskog okeana”, „Bik i oblak”) rezultat su stečenog iskustva i otkrivaju teme koje su Lubardu interesovale krajem šeste i početkom sedme decenije 20. veka. Ovoj produkciji ili svojevrsnom mini-ciklusu zajedničko je interesovanje za boju koja dominira nad organizacijom slike, formom i kompozicijom, i nov slikarski materijal – nitro-lak, koji umetnik nanosi na lesonitu ploču i koji pionirski pokušava da savlada.

OSLUŠKIVANJE UDALJENIH SVETOVA

/in /by

Bogat kompozitorski opus Josipa Slavenskog otkriva nam njegovo interesovanje za muzički folklor različitih kultura. U ovom tekstu, sledeći biografiju Slavenskog, obrazlažemo one elemente kompozitorovog života koji su uzrokovali njegovo neiscrpno proučavanje muzičkog foklora i doveli do toga da muzički folklor Međimurja (njegov matični muzički jezik) postane i sastavni
deo kompozitorove stvaralačke poetike. U svojim proučavanjima muzičkog folklora (pomoću snimaka sa terena koje je skupljao), najdalje je, geografski, „stigao” do muzike Indije, Kine i Japana, što se najjasnije manifestovalo u Simfoniji orijenta (1934) i to u stavu „Budisti”, koji je predstavljen u tekstu.

INDIJA KAO INSPIRACIJA U DELIMA PSEUDONAUČNIKA

/in /by

U radu je analiziran motiv Indije na primeru Indijske rukoveti, neobične zbirke narodnih pesama u koju su, prema odabiru njenih priređivača, uključene dvadeset tri obredne pesme. Kriterijum na osnovu kojeg je ta zbirka sastavljena bio je da pesma beleži neki pojam koji savremene Srbe dovodi u vezu sa prostorom pradavne Indije. Većinu pesama zabeležio je Miloš S. Milojević još krajem 19. veka. Pseudonauka i u okviru nje motiv Indije razmatrani su kroz teoriju o čistom i opasnom koju je postavila britanski antropolog Meri Daglas.

MAHABHARATA I KOSOVSKA EPIKA

/in /by

Između Mahabharate, najvećeg indijskog, ali i svetskog epa, te kosovske epike već su uočene sličnosti koje je, s većom ili manjom verovatnoćom, moguće pratiti do zajedničkog indoevropskog ishodišta. No, uz takva, genetska preklapanja, koja se prevashodno tiču epskih likova, segmenata radnje i motiva, potrebno je uočiti i analizirati i sličnosti koje nipošto ne moraju biti historijski motivisane. Članak se koncentriše na izražajne, stilističke i estetske paralelizme, koji upućuju na zajednički arthetipski izvor u opšteljudskoj imaginaciji. U tom se svetlu posmatraju i razlike između ta dva korpusa, kao izraz autonomnosti svake kulture. Razmotrena su tako stilska sredstva kao što su hiperbola, opisi prirode, lirske dionice.
Pokazuje se da, uz sveepske karakteristike, postoje i specifične korespondencije između razmotrenih tekstova.

SLIKA INDIJE U APOKRIFIMA APOSTOLA TOME U SRPSKOM RUKOPISNOM NASLEĐU

/in /by

Hrišćanski svet se vekovima susretao sa različitim kulturama, a kontakti sa Indijom nisu bili izuzetak. Različite predstave o ovoj egzotičnoj zemlji stigle su, putem književnih veza, i do Slovena. U srpskoj redakciji postoji preko trideset prepisa koji su tematski vezani za tradiciju apostola Tome i njegovog propovedanja hrišćanstva u Indiji. U ovim apokrifima, kao i u drugim žanrovima srednjovekovne književnosti, formiraju se dualističke predstave o Indiji, u kojoj se najveća opozicija ostvaruje između njenog bogatstva i obilja s jedne strane i njenog duhovnog siromaštva sa druge. Analizom ovih tekstova pružićemo skroman uvid u tumačenja i značenja koja su oblikovala hrišćanski pogled na ovu, za njih, drevnu i egzotičnu zemlju, a samim tim će se postaviti i pitanje istoričnosti tih dokumenata. Razmotrićemo i kako su primljeni u srpskim bogoslužbenim knjigama, iako nisu pripadali kanonu.

PREOBRAŽAJI INDIJE U SRPSKOJ ALEKSANDRIDI

/in /by

U radu se analizira način na koji se indijska kampanja Aleksandra Velikog predstavljala kroz različite redakcije Aleksandride. U okvir tumačenja ulaze verzije koje proizilaze jedna iz druge: alfa redakcija (III vek), epsilon redakcija (VII–VIII vek) i Srpska Aleksandrida (XIV vek). Analiziraju se promene karakterističnih indijskih epizoda (borba sa Porom, poseta
mudracima, susreti sa čudovišnim narodima). Akcenat se stavlja na najmlađu redakciju – Srpsku Aleksandridu i na njene inovacije (Filonov lik, prikaz Porove palate). Indijske epizode vremenom gube na važnosti zato što nove duhovne teme preovlađuju u odnosu na istorijsku građu.

UVODNA REČ

/in /by