Arhiva

Motiv šake se u ljudskoj kulturi vrlo rano javlja kao simbolička reprezentacija i simbolički resurs. Kroz vreme, motiv šake poprima različita objektivna i subjektivna značenja i postaje izuzetno složeno polje sociokulturnog posredovanja. U ikoni Uspenje presvete Bogorodice Srđana Radojkovića motiv šake, se izdvaja među ostalim dominantnim motivima. Kakva značenja nosi i otvara taj motiv? U radu ukazujemo na izvorno hrišćanski, biblijski, novozavetni smisao motiva šake ali i na širi sociokulturni kontekst u kojem se konstituišu njegova različita značenja. Umetnik je svesno uneo motiv šake u prvi plan umetničkog dela, vođen svojom namerom i idejom, ali su moguća značenja sasvim otvorena za dalju objektivnu simboličku
razradu, kao i za procese ličnog doživljavanja, proživljavanja i dodeljivanja različitih subjektivnih značenjskih slojeva, nezavisno od namere autora. U tim procesima prenosi se i razvija simbolika svojstvena ranim fazama ljudske kulture, nastavlja da deluje u savremenosti i biva sačuvana za buduće periode kulture. Motivi šake i pruženog i otvorenog dlana povezuju nas kako sa danima zemaljske misije Isusa Hrista, tako i sa dalekom praistorijom i misterioznim pećinskim slikama, a tako i sa istočnjačkim shvatanjima o vezi između osetljivosti (nervature) šake i moždanih procesa i mentalnih stanja, potvrđenih savremenim neurološkim istraživanjima. Ujedno, navedeni motivi nam otvaraju put prema filozofskim razmatranjima fenomena ljudskih šaka, usmerenim ka istraživanju osnovnih pojmova o ljudskoj telesnosti, kao i o mentalnom i telesnom planu čovekove egzistencije u načelu.

Rad ima za cilj da istraži odnos pravoslavne teologije prema nauci kroz istoriju kao i da se osvrne na savremeno sagledavanje odnosa teologije prema nauci. Oboženje kao neposredna zajednica ljudi sa Bogom je ključni aspekt misli na kojoj se formirao stav pravoslavne teologije prema nauci. U pravoslavnoj teologiji naglašen je paradoks u traganju za vrhunskim znanjem: ono za čime tragamo nadilazi naše znanje i zbog toga Vasilije Kesarijski opravdava ljudsko mudrovanje i razvoj ljudskog intelekta. Takođe je bitan mistični princip bogopoznanja Grigorije Palame, koji ukazuje da Boga ne možemo spoznati preko svetovnih nauka
već putem vere, kontemplacije i podvižničke prakse, čime se postiže istinsko znanje. Potom se osvrćemo na savremeno tretiranje odnosa teologije prema nauci sagledano kroz prizmu teologa koji se ujedno bave i fizikom: Alekseja Nesteruka koji zastupa fenomenološki pristup, Stojana Tutekova, Džordža Diona Dragasa i Kirijakosa Markidesa koji zastupaju sagledavanje odnosa teologije i nauke posredstvom antropičkog principa i Kristofera Najta koji se zalaže za teološki naturalizam. Zaključujemo da je pravoslavnoj teologiji bliži fenomenološki pristup Alekseja Nesteruka, koji smatra da postoji mogućnost posredovanja između teologije i nauke korišćenjem mogućnosti transcedencije i asimetrije između teologije i nauke da bi se bavili stanjem ljudske ličnosti.

U članku se razmatra da li je Nikolaj Velimirović kulturu smatrao nekompatibilnom sa hrišćanskim veroučenjem i hrišćanskim shvatanjima uopšte. Tvrdnje da je Nikolaj Velimirović odbacivao kulturu sreću se u literaturi. Ovakve ocene zasnovane su najpre na čitanju knjige posthumno pripisane Nikolaju Velimiroviću, objavljene pod naslovom Govori srpskom narodu kroz tamnički prozor, u kojoj autor kulturu kritikuje neobično oštro i resko. Međutim, postoje i druga Velimirovićeva dela, za koja je njegovo autorstvo izvesno, u kojima se pitanju kulture pristupa na drugačiji način.