POSLUŠNO TELO POSMATRANO SA ASPEKTA POSTJUGOSLOVENSKE UMETNIČKE PRAKSE U SRPSKOM FILMU

/in /by

Pod uticajem ideja prosvetiteljstva, posle Francuske revolucije, u
mnogim zemljama formira se obrazovana građanska klasa, koja sve više oseća potre-
bu za knjigom i čitanjem. Usled društvenih i socijalnih promena koje su zahvatile
Evropu, menja se i odnos prema knjizi i bibliotekama. U Evropi su se odigravali
društveni procesi koji su omogućili razvoj prosvete, pismenosti, a samim tim
dolazi i do stvaranja nove čitalačke publike, što je uslovilo potrebu za osni-
vanjem i formiranjem raznih klubova i društava čiji je cilj bio da omoguće svojim
članovima čitanje novina i časopisa. Prva ovakva društva javljaju se u Francu-
skoj, Engleskoj i Nemačkoj tokom 17. i 18. veka, a zatim i u ostalim evropskim
zemljama. Srbi u Vojvodini svoju prvu čitaonicu otvaraju 1842. godine u Irigu. Do
revolucije 1848/49. osnovane su srpske čitaonice u Somboru, Kikindi i Novom Sadu.
Svoju ekspanziju čitaonički pokret doživljava u drugoj polovini 19. veka, kada je
osnovan i najveći broj čitaonica u vojvođanskim gradovima i selima. Rad obuhvata
kratak pregled nastanka i razvoja srpskih čitaonica u selima i manjim mestima
Vojvodine, sa osvrtom na njihovu ulogu u prosvetno-kulturnom razvoju, kao i razvi-
janje nacionalnog identiteta.

PRILOZI ZA ISTORIJU SRPSKIH ČITAONICA: ČITAONICE U SELIMA I MANJIM MESTIMA VOJVODINE

/in /by

Pod uticajem ideja prosvetiteljstva, posle Francuske revolucije, u
mnogim zemljama formira se obrazovana građanska klasa, koja sve više oseća potre-
bu za knjigom i čitanjem. Usled društvenih i socijalnih promena koje su zahvatile
Evropu, menja se i odnos prema knjizi i bibliotekama. U Evropi su se odigravali
društveni procesi koji su omogućili razvoj prosvete, pismenosti, a samim tim
dolazi i do stvaranja nove čitalačke publike, što je uslovilo potrebu za osni-
vanjem i formiranjem raznih klubova i društava čiji je cilj bio da omoguće svojim
članovima čitanje novina i časopisa. Prva ovakva društva javljaju se u Francu-
skoj, Engleskoj i Nemačkoj tokom 17. i 18. veka, a zatim i u ostalim evropskim
zemljama. Srbi u Vojvodini svoju prvu čitaonicu otvaraju 1842. godine u Irigu. Do
revolucije 1848/49. osnovane su srpske čitaonice u Somboru, Kikindi i Novom Sadu.
Svoju ekspanziju čitaonički pokret doživljava u drugoj polovini 19. veka, kada je
osnovan i najveći broj čitaonica u vojvođanskim gradovima i selima. Rad obuhvata
kratak pregled nastanka i razvoja srpskih čitaonica u selima i manjim mestima
Vojvodine, sa osvrtom na njihovu ulogu u prosvetno-kulturnom razvoju, kao i razvi-
janje nacionalnog identiteta.

SAVREMENA KULTURA KONVERGENCIJE I SUPERPOVEZANOSTI: ANTROPOLOŠKE PERSPEKTIVE

/in /by

Antropologija kao holistička nauka, kojoj je osnovni cilj dubinsko razu-
mevanje kulture, društva i ljudskog ponašanja, oduvek se bavila i virtuelnim sve-
tovima, pa tako i danas istražuje nove, digitalne svetove i čoveka u njemu. Izazovi
koje tehnološki razvoj povlači za sobom podrazumevaju i nov način mišljenja koji
zahteva nužnost transmedijske pismenosti kao preduslova kritičkog
mišljenja u
ovom vremenu. Svet tehnološke revolucije, interneta, globalizacije i društvenih mre-
ža odlikuje se ogromnom informacijskom bukom koja nas tera na mentalni zapping. Komuni-
kacija između starijih, verbalnih i mlađih, digitalnih generacija je ometena, a za
to svakako nisu odgovorni mladi, jer je digitalno deo njihovog identiteta. Mile-
nijalci i postmilenijalci (generacija zed) imaju svoj svet, svoj jezik i ne treba ih
potcenjivati naturajući im sopstveni adulescentizam. Mobilni telefon, olak-
šavajući terapeutsko ogovaranje (trač, poveravanje) u otuđenom i fragmentiranom
savremenom svetu pomaže nam da se nosimo s njim, prilagodimo i preživimo. Razume-
vanje internet generacije znači razumevanje budućnosti – svih nas.

UPRAVLJANJE MORALNOM PANIKOM – O NEOLIBERALISTIČKOJ UPOTREBI „KULTURNIH RATOVA”

/in /by

Ono što se obično smatra ’kulturnim ratovima’, sve više određuje
online i offline ambijent, posebno nakon početka COVID-19 pandemije, praćene ta-
lasima, internetom pojačane, moralne panike. U ovom radu, međutim, nastojimo
da shvatimo intenziviranje moralne panike ne samo kao fenomen koji zavisi od
rasplamsavanja online strahova, načina na koji digital natives ili baby boom gene-
racija koriste internet, ili buđenja tzv. populizma, već kao dinamiku koja proističe
iz neoliberalističke politike. Umesto shvatanja da je trenutni zapaljiv
ambijent proizvod ’krize neoliberalnog konsenzusa’, ovaj članak, na primeru SAD,
pokazuje da se kulturni ratovi ne tiču samo kulture, već neoliberalnih ciljeva, u
ovom slučaju, projekta privatizacije škole.

MODELI GENERACIJSKIH ODNOSA: OD ISTORIJSKIH SUKOBA DO DIGITALNOG KOMPLEKSA

/in /by

Rad razmatra oblike odnosa između generacija i njihov potencijalni
doprinos društvenim promenama ili razvoju potrošačkog društva. Opisane su
nade kritičkih teoretičara u pogledu koristi sukoba generacija za društvenu
dinamiku, kao i strepnje o dezintegraciji društva i propasti projekta moder-
ne. Izložena su tri retrospektivna modela generacijskih sukoba i analizirana
njihova moguća primena u digitalnom dobu. Antički sokratovski model ukazuje na
razdvajanje generacija, problem uspostavljanja znanja i fenomen agresivne polemike.
To je analizirano na primerima Vikipedije kao produkcije znanja i Tvitera kao
prostora za građansku debatu. Liberalni lokovski model produbljava značaj sukoba
generacija za liberalizaciju društva, ali primenom sopstvene pedagoške teorije
nosi opasnosti komodifikacije i eksploatacije mladih, što je opisano na prime-
rima porodičnog medijskog repertoara, neplaćenog rada korisnika platformi i ko-
mercijalne obrade podataka. Rusoovski romantičarski model naglašava ekološke
i romantičarske aspekte međugeneracijskih odnosa, ali potencijal jezičkih igara
i ekoloških pokreta umanjen je u tržišnim okvirima digitalne tehnologije.

NOVI NARATIVI I NOVI POTROŠAČI − ŽIVOTNI STIL MLADIH

/in /by

Predmet ovog rada je diskusija o uticajima digitalnih tehnologija na
formiranje životnog stila mladih. Osnovni cilj rada je pokušaj da se ustanovi
da li digitalne tehnologije mladima pružaju ono što oni očekuju od njih, odnosno
da li i na koji način utiču na njihovu percepciju svijeta oko sebe. Svaka genera-
cija bila je pod uticajem određenih spoljnih faktora, pored društva kao ključnog
faktora za nastanak sistema vrijednosti. Ti faktori, mislimo prije svega na
medije, dali su svoj doprinos kreiranju sistema vrijednosti medijskih generacija,
odnosno generacija odraslih u eri medija. Pretpostavka je da i današnje mlade ge-
neracije, zahvaljujući obilju informacija koje ih svakodnevno bombarduju utičući
na njihov saznajno-receptivni aparat, svoje viđenje svijeta i vrijednosti koje ih
okružuju grade na prikazima koje gledaju na monitorima i ekranima digitalnih
uređaja. Sazrijevanje mladih danas rapidno prati životne stilove, ali i formi-
ra nove trendove, doduše kratkotrajne, koji nemaju dovoljnu snagu da bi uticali
na društvene promjene. Ipak, ti stilovi i trendovi su značajni za današnje mla-
de zato što im pružaju osjećaj uticaja na društvene tokove. Internet mladima
pruža mogućnost virtuelnog uživanja koje im na izvjestan način umiruje želje i u
suštini stvara privid stila života.

KAKO DIGITALNO DOBA OBLIKUJE UM MLADIH

/in /by

U radu Kako digitalno doba oblikuje um mladih biće istraženi uticaji
koje novo doba ima na socijalnu i emocionalnu inteligenciju mladih. Specifi-
čan predmet analize ovog rada je uticaj koji na ljudski um i njegovu sveobuhvat-
nu aktivnost ima egzistencija kojom preovlađuje kultura ekrana, gde su mobilni
telefoni, tableti, ajpodi, računari, postali neizbežan deo svakodnevice. Kroz
analizu procesa mišljenja tinejdžera, koji se sada u literaturi zovu skrinejdžeri
(od engl. screen − ekran), a čiji život karakteriše copy − paste obrazovanje, opa-
danje čitalačke kulture, novi oblici zavisnosti – od tehnologije i njenog utica-
ja na njihovo ponašanje, pokazaćemo da je u novoj haj-tek kulturi došlo do pojave
otežane međuljudske komunikacije, odnosno pada socijalnih veština. Glavni cilj
istraživanja je utvrđivanje kako danas funkcioniše um savremenog mladog čove-
ka u vreme elektronskog tržišta, veb-ekonomije, društvenog umrežavanja, sajber
kriminala, ljubavi na prvi sajt i kako ljudski um reaguje na do sada najveći upliv
tehnologije na privatnost.

OD „DIGITALNIH UROĐENIKA” DO „DIGITALNIH KRETENA” ‒ MLADI I DIGITALNI JAZOVI

/in /by

U radu se analiziraju fenomeni digitalnog jaza prvog, drugog i trećeg
nivoa u kontekstu generacija digitalizovanih od rođenja, s fokusom na individu-
alnim razlikama u digitalnoj pismenosti mladih, odnosno digitalnom jazu dru-
gog nivoa. Početkom 21. veka, sa sve većom dostupnošću digitalnih tehnologija i
interneta, dolazi do postepenog smanjivanja digitalnog jaza ‒ u pogledu fizičkog
pristupa, ali i do njegovog produbljivanja ‒ u pogledu digitalne pismenosti mladih
i dobiti od korišćenja digitalnih tehnologija u svakodnevnom životu. Uprkos
tome, diskurs o mladima kao digitalnim urođenicima, prisutan je, i nakon dve de-
cenije od njegovog pojavljivanja, pogotovu u neakademskom diskursu. S druge strane, po-
slednjih godina, pod okriljem moralne panike, podgrejane pandemijom koronavirusa,
sve je popularniji diskurs o mladima kao digitalnim kretenima, koji, zahvaljujući
intenzivnom korišćenju interneta, zabavljajući se do smrti, postaju sve plići,
preteći da ugroze civilizacijske tekovine ljudskog društva. Današnji naučnici i
istraživači suočeni su sa složenim pitanjima koja iziskuju nijansiran teorijski
pristup, lišen tehno-utopističkih i tehno-pesimističnih predviđanja.

MILENIJALCI I ZUMERI U VIRTUELNOM SVETU NOVIH NARATIVA

/in /by

Rad problematizuje ponašanje novih generacija u svetu digitalnih na-
rativa sa ciljem da se kroz precizniju eksplikaciju odgovori na pitanje na koji na-
čin savremena kulturološka matrica podstiče ponašanje mladih generacija koje,
radi zadobijanja podrške i jačanja sopstvenog ugleda u virtuelnoj zajednici, zbog
stalne želje za potvrđivanjem i odobravanjem, u novom sajber prostoru objavljuje
slike i pripovedanja na društvenim mrežama o svakoj svojoj aktivnosti nastaloj
u realnom svetu. S tim u vezi, razmatra se i fenomen video-igara koje, slično nara-
tivu, korisnika vode ka postupnoj rekonstrukciji algoritma. Posmatranjem gene-
racija milenijalaca i zumera u virtuelnom svetu društvenih medija, zaključuje se
da su novi narativi, shvaćeni u najširem smislu, omogućili formiranje vrednosti
koje su uticale na socijalizaciju mladih, na njihove životne navike i promenu
načina komunikacije.

VIDEO-IGRE I DISKURSI STRAHA: KA MEDIJUMSKOJ PANICI

/in /by

Cilj rada je da ukaže na diskurse straha od video-igara, koji su prisutni
u sredstvima informisanja i javnim nastupima političara i naučnika. Cilj je,
takođe, da se ispita hipoteza o medijumskoj panici. U pitanju je novi termin čije
značenje u dobroj meri proizlazi iz povezanih termina moralne panike i medijske
panike. Zadatak rada je da razvije argumentaciju koja bi podržala njegovu upotrebu
u identifikaciji i objašnjenju strahova različitih društvenih grupa u vezi s
video-igrama. Medijumska panika podrazumeva strah koji proizlazi iz načina na
koji je medij strukturiran i načina na koji se uspostavlja interakcija korisnika
s medijem. U tom svetlu treba posmatrati i strahove od video-igara, pa će pored
medijskog sadržaja – reprezentacija nasilja, narativa i likova – koji je najčešće
na meti kritika, fokus biti i na drugim formalnim elementima – mehanika,
pravila i ciljevi – kao i na njihovom fenomenološkom aspektu prema kojem se vi-
deo-igre razlikuju od drugih medija – interaktivnosti i imerzivnosti. Terminom
medijumske panike predstavljamo predlog analitičkog alata u budućim istraži-
vanjima moralnih panika u širem i medijskih panika u užem smislu.